વૃંદાવનમાં આવેલું બાંકે બિહારી મંદિર ભારતમાં તેમજ વિદેશમાં ખૂબ જ પ્રખ્યાત છે. દૂર-દૂરથી ભક્તો બાંકે બિહારીના દર્શન કરવા માટે વૃંદાવન આવે છે. આ મંદિરમાં ભગવાન કૃષ્ણના બાળ સ્વરૂપ એટલે કે બાંકે બિહારીની પૂજા કરવામાં આવે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે ભગવાન કૃષ્ણને બાંકે બિહારી કેમ કહેવામાં આવે છે? જો નહીં, તો ચાલો તમને જણાવીએ કે ભગવાન કૃષ્ણને બાંકે બિહારી કેમ કહેવામાં આવે છે અને તેનો અર્થ શું છે.
બાંકે બિહારી કૃષ્ણનો અવતાર છે અને તેમના નામ પાછળ એક પૌરાણિક કથા છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ભગવાન કૃષ્ણએ સ્વામી હરિદાસજીના કહેવા પર આ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું હતું અને તેમના આ સ્વરૂપનું નામ સ્વામી હરિદાસજીએ બાંકે બિહારી રાખ્યું હતું. એવું કહેવાય છે કે જે કોઈ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના આ મૂર્તિ સ્વરૂપના દર્શન કરે છે, તેની બધી મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે.
ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને બાંકે બિહારી કેમ કહેવામાં આવે છે?
સંગીત સમ્રાટ તાનસેનના ગુરુ સ્વામી હરિદાસ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને પોતાના આરાધ્ય માનતા હતા અને તેમણે પોતાનું સંગીત પણ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને સમર્પિત કર્યું હતું. તેઓ ઘણીવાર વૃંદાવનમાં શ્રીકૃષ્ણના રાસલીલા સ્થાન પર બેસીને સંગીત દ્વારા ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની પૂજા કરતા હતા. એવું કહેવાય છે કે જ્યારે પણ સ્વામી હરિદાસ શ્રીકૃષ્ણની ભક્તિમાં લીન થતા હતા, ત્યારે શ્રીકૃષ્ણ તેમને દર્શન આપતા હતા.
એક દિવસ સ્વામી હરિદાસના શિષ્યએ કહ્યું કે બીજા લોકો પણ રાધે કૃષ્ણના દર્શન કરવા માંગે છે. આવી સ્થિતિમાં, અન્ય લોકોની લાગણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને, સ્વામી હરિદાસે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના ભજન ગાવાનું શરૂ કર્યું. જ્યારે શ્રીકૃષ્ણ અને રાધા રાણીએ સ્વામી હરિદાસજીને દર્શન આપ્યા, ત્યારે તેમણે ભક્તોની ઇચ્છા તેમને વ્યક્ત કરી.
પછી રાધા-કૃષ્ણે તેમની સાથે તે જ સ્વરૂપમાં રહેવાનું કહ્યું. આના પર હરિદાસે કહ્યું કે કાન્હા, હું સંત છું, હું તને ગમે તેમ રાખીશ, પણ રાધા રાણી માટે રોજ નવા ઘરેણાં અને કપડાં ક્યાંથી લાવીશ. ભક્તની વાત સાંભળીને ભગવાન કૃષ્ણ હસ્યા અને આ પછી રાધા કૃષ્ણના યુગલ એક થઈ ગયા અને એક જ મૂર્તિ સ્વરૂપમાં પ્રગટ થયા. પછી સ્વામી હરિદાસજીએ ભગવાન કૃષ્ણના આ મૂર્તિ સ્વરૂપનું નામ બાંકે બિહારી રાખ્યું.
બાંકે:- "બાંકે" શબ્દ સંસ્કૃત શબ્દ "બાંક" પરથી આવ્યો છે, જેનો અર્થ "વાંકેલું" અથવા "વક્ર" થાય છે. તે ભગવાન કૃષ્ણની ત્રિભંગી મુદ્રા દર્શાવે છે, જેમાં તેમનું શરીર ત્રણ જગ્યાએ (હોઠ, કમર અને પગ) સહેજ વળેલું છે. આ મુદ્રાને તેમના રમતિયાળ અને આનંદી સ્વભાવનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
બિહારી:- "બિહારી" શબ્દનો અર્થ "ભટકનાર" અથવા "આનંદ કરનાર" થાય છે. તે વૃંદાવનમાં ભગવાન કૃષ્ણની લીલાઓ અને તેમના આનંદી સ્વભાવને દર્શાવે છે.
ત્રિભંગી મુદ્રા:- ભગવાન કૃષ્ણની આ ત્રિભંગી મુદ્રામાં, તેમનું શરીર ત્રણ જગ્યાએ વળેલું છે, જે તેમની સુંદરતા અને આકર્ષણનું એક મહત્વપૂર્ણ પાસું છે.
ભક્તો માટે પ્રિય:- ભગવાન કૃષ્ણની આ છબી, જેમાં તેઓ ત્રિભંગી મુદ્રામાં ઉભા છે અને આનંદિત છે, તે ભક્તોને ખૂબ જ પ્રિય માનવામાં આવે છે.
( સ્પષ્ટિકરણ : આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. અમદાવાદ એક્સપ્રેસ તેની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
