નવી દિલ્હી: દિલ્હીના ગુલમોહર પાર્કમાં રહેતા 78 વર્ષીય નિવૃત્ત બેંકર નારેશ મલહોત્રાને 'ડિજિટલ અરેસ્ટ'ના નામે 23 કરોડ રૂપિયાની જીવનની કમાણી લૂંટાઈ ગઈ. 1 ઓગસ્ટથી 4 સપ્ટેમ્બર સુધીના એક મહિનામાં તેઓએ ત્રણ બેંક ખાતાઓમાંથી 20 વખત પૈસા ટ્રાન્સફર કર્યા. મોબાઈલ કંપનીના કોલથી શરૂ થયેલી આ ઠરી, મુંબઈ પોલીસ, એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટરેટ (ઇડી) અને સીબીઆઈના નામે ધમકીઓથી આગળ વધી. મલહોત્રા કહે છે, "મારી વૃદ્ધાવસ્થાની સુરક્ષા માટે કરેલી બચત એક મહિનામાં ગુમાવી દીધી. ભૂલથી વિશ્વાસ કર્યો, આ વાર્તા અન્યને ચેતવણી આપે." દિલ્હી પોલીસની ઇન્ટેલિજન્સ ફ્યુઝન એન્ડ સ્ટ્રેટેજિક ઓપરેશન્સ (આઇએફએસઓ) યુનિટ તપાસ કરી રહી છે, જેણે 2.67 કરોડ ફ્રીઝ કર્યા છે. આ ડિજિટલ અરેસ્ટ ફ્રોડ 2025માં વધુ વધ્યું છે, જેમાં દર મહિને 1000 કરોડનું નુકસાન થાય છે.
આ ડિજિટલ અરેસ્ટ ફ્રોડ શું છે?
આ ફ્રોડમાં છેતરપિંડા કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓના અધિકારીઓ બનીને વીડિયો કોલ કરે છે અને 'ડિજિટલ અરેસ્ટ'ની ધમકી આપે છે. મલહોત્રાને 1 ઓગસ્ટે મોબાઈલ કંપનીના કોલરે કહ્યું કે તેમનો આધાર કાર્ડ મુંબઈમાં આતંકવાદી ફંડિંગમાં વપરાયો છે. પછી મુંબઈ પોલીસ, ઇડી અને સીબીઆઈના નંબરોથી કોલ આવ્યા, જેમાં આતંકી પ્રવૃત્તિઓની ધમકી આપી. તેઓને કહ્યું કે તેઓ પોલીસની નજર હેઠળ છે, ઘર છોડી શકતા નથી, દર બે કલાકે વીડિયો કોલ કરવા પડશે અને બધું ગુપ્ત રાખવું પડશે. પાસપોર્ટ જપ્તીની ધમકી પણ આપી. આ રીતે તેઓને બેંકમાંથી 14 લાખથી શરૂ કરીને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, એસઆઈપી અને અન્ય રોકાણો લિક્વિડેટ કરાવ્યા.
છેતરપિંડાઓની યુક્તિઓ: નકલી આરબીઆઈ સર્ટિફિકેટ્સ
દરેક ટ્રાન્સફર પછી છેતરપિંડાઓએ નકલી આરબીઆઈ સર્ટિફિકેટ્સ મોકલ્યા, જેમાં કહ્યું કે પૈસા વેરિફિકેશન માટે છે અને પછી વળતર મળશે. તેઓએ કહ્યું કે બોમ્બે હાઈકોર્ટના માર્ગદર્શન હેઠળ 25 ટકા રોકાણો પહેલા વેરિફાઈ કરશે, અન્યથા પરિવારને આતંકી કેસમાં નામ જોડશે. મલહોત્રા ત્રણ બેંકોમાં જઈને રોકાણો વેચીને પૈસા તેમના ખાતાઓમાં મોકલ્યા. તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે પૈસા 4000થી વધુ લેયર્ડ એકાઉન્ટ્સમાંથી દેશના અલગ અલગ ભાગોમાં ઉપાડાયા, જેથી ટ્રેકિંગ મુશ્કેલ બને. પોલીસ અધિકારી કહે છે, "આ કેસ તોડીએ અને આરોપીઓને પકડીએશું."
14 સપ્ટેમ્બરે અટકાવ્યો આગળનો નુકસાન
14 સપ્ટેમ્બરે છેતરપિંડાઓએ વધુ 5 કરોડની માંગ કરી, જે સુપ્રીમ કોર્ટના રજિસ્ટ્રારના નામે પશ્ચિમ બંગાળના ખાનગી બેંક ખાતામાં જમા કરાવવાની હતી. મલહોત્રાએ ઇનકાર કર્યો અને કહ્યું કે તેઓ સીધા સુપ્રીમ કોર્ટમાં જમા કરશે અથવા હૌઝ ખાસ પોલીસ સ્ટેશનમાં સરેન્ડર થશે. ત્યારબાદ કોલ્સ અચાનક બંધ થઈ ગયા. 19 સપ્ટેમ્બરે તેઓ પોલીસ પાસે ગયા. આ ડિજિટલ અરેસ્ટ સ્કેમ 2025માં ભારતમાં વ્યાપક થઈ છે, જ્યાં સાઉથ ઇસ્ટ એશિયામાંથી ચલાવાતા સેન્ટર્સથી દર મહિને હજારો કરોડનું નુકસાન થાય છે. વૃદ્ધો અને નિવૃત્ત વ્યક્તિઓ મુખ્ય ટાર્ગેટ છે, કારણ કે તેઓ ભયથી સરળતાથી ફસાઈ જાય છે.
પોલીસની તપાસ અને ભવિષ્યની ચેતવણી
પોલીસે કહ્યું કે મની ટ્રેલથી મળેલી માહિતીથી આરોપીઓને ટ્રેક કરવામાં મદદ મળશે. આવા કેસોમાં તાત્કાલિક રિપોર્ટિંગથી પૈસા પાછા મેળવી શકાય છે. મલહોત્રાની વાર્તા એ ચેતવણી છે કે કોઈપણ અજાણ્યા કોલ પર વિશ્વાસ ન કરો, ખાસ કરીને જો કોઈ ધમકી આપે. ભારતમાં સાયબર ફ્રોડ્સ 2025માં 206 ટકા વધ્યા છે, જેમાં ડિજિટલ અરેસ્ટનો વિશેષ ઉલ્લેખ છે. વધુ જાગૃતિ અને ઝડપી કાર્યવાહીથી આવા ગુનાઓને અટકાવી શકાય.
