પંજાબમાં સિંચાઈ ક્રાંતિ: ભૂગર્ભ જળ બચાવવા CM માનનો માસ્ટર પ્લાન, નહેરોમાં છોડાયું રેકોર્ડબ્રેક પાણી
પંજાબની ધરતી નીચે પાતાળમાં ઉતરી રહેલા જળસ્તરને બચાવવા માટે મુખ્યમંત્રી ભગવંત સિંહ માને એક મોટી જાહેરાત કરી છે. ખેતી પ્રધાન રાજ્યમાં સિંચાઈની પદ્ધતિમાં ધરખમ ફેરફાર લાવતા મુખ્યમંત્રીએ ખેડૂતોને ટ્યુબવેલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને નહેરના પાણીનો ઉપયોગ વધારવા હાકલ કરી છે. પંજાબના ઈતિહાસમાં આ પ્રથમ વખત બન્યું છે કે ડાંગરની સીઝન શરૂ થાય તે પહેલા જ નહેરોમાં પાણી છોડી દેવામાં આવ્યું હોય. આ પગલું માત્ર ખેતીના વિકાસ માટે જ નહીં પરંતુ આવનારી પેઢીઓ માટે કુદરતી સંસાધનોના જતન માટે પણ અત્યંત મહત્વનું માનવામાં આવે છે.
પૈતૃક ગામ સતૌજથી સીધો સંવાદ
મુખ્યમંત્રી ભગવંત સિંહ માન આજે તેમના પૈતૃક ગામ સતૌજની મુલાકાતે હતા. અહીં ગ્રામજનો સાથેની વાતચીત દરમિયાન તેમણે પંજાબના પાણી અને કૃષિ ક્ષેત્રના ભવિષ્ય અંગે વિસ્તૃત ચર્ચા કરી હતી. મુખ્યમંત્રીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે પંજાબનું અસ્તિત્વ તેના જળ સંસાધનો સાથે જોડાયેલું છે. "પંજાબનો વિકાસ તેના પાણી પર નિર્ભર છે અને તેને બચાવવું એ માત્ર સરકારની નીતિ નથી પરંતુ આપણી સૌની નૈતિક જવાબદારી છે," તેમ તેમણે ઉમેર્યું હતું. ઉલ્લેખનીય છે કે, પંજાબમાં ભૂગર્ભ જળનું સ્તર ચિંતાજનક હદે નીચે જઈ રહ્યું છે, જે લાંબા ગાળે ખેતી માટે ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે.
પંજાબમાં સિંચાઈ માટે 21,000 ક્યુસેક પાણીનો પ્રવાહ
ખેડૂતોને સિંચાઈમાં કોઈ તકલીફ ન પડે તે માટે રાજ્ય સરકારે બે ભાખડા નહેરો જેટલું પાણી નહેરો અને નાળાઓમાં છોડ્યું છે. આ સંદર્ભે મુખ્યમંત્રીએ માહિતી આપી હતી કે અંદાજે 21,000 ક્યુસેક પાણી છોડવામાં આવ્યું છે. સામાન્ય રીતે ડાંગરની રોપણીના સમયે પાણીની માંગ વધુ હોય છે, પરંતુ આ વખતે 1 મેથી જ પાણી ઉપલબ્ધ કરાવવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે ખેડૂતો ટ્યુબવેલ ચલાવવાને બદલે કુદરતી વહેતા પાણીનો ઉપયોગ કરે, જેથી વીજળીની બચત થાય અને ભૂગર્ભ જળ જળવાઈ રહે.
ભૂગર્ભ જળ સંરક્ષણ માટે રૂ. 6,700 કરોડનું રોકાણ
રાજ્ય સરકારે ખેતી અને જળ સંરક્ષણ માટે મોટા પાયે આર્થિક રોકાણ કર્યું છે. માર્ચ 2026 સુધીમાં વિવિધ સિંચાઈ પ્રોજેક્ટ્સ પાછળ 6,700 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો છે. પંજાબમાં સિંચાઈ નેટવર્કને મજબૂત બનાવવા માટે 14,000 કિલોમીટર લાંબી પાઈપલાઈન અને નહેરોના ખાલાઓની મરામત કરવામાં આવી છે. વધુમાં, આગામી સીઝન પહેલા વધુ 4,000 કિલોમીટરના ખાલાઓ અને 3,000 કિલોમીટરની પાઈપલાઈન કાર્યરત કરવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે. નોંધવા જોગ છે કે, નહેરોની આસપાસ દર 20 મીટરે રિચાર્જ પોઈન્ટ પણ બનાવવામાં આવ્યા છે જેથી વરસાદી પાણી સીધું જમીનમાં ઉતરી શકે.
વીજળીના તાર હવે જમીનની અંદર: ઐતિહાસિક નિર્ણય
ખેતરોમાં લટકતા હાઈ-ટેન્શન વીજળીના તારોને કારણે થતા અકસ્માતો અને પાકના નુકસાનને રોકવા માટે પંજાબ સરકારે મોટો નિર્ણય લીધો છે. મુખ્યમંત્રીએ જાહેરાત કરી કે હવે ખેતરોમાંથી પસાર થતા તારોને અંડરગ્રાઉન્ડ (ભૂગર્ભ) કરવામાં આવશે. આ પ્રોજેક્ટનો પાયલોટ ટેસ્ટ મુખ્યમંત્રીના ગામ સતૌજથી જ શરૂ કરવામાં આવશે. અંદાજે 2,000 એકરમાં ફેલાયેલા 413 ટ્યુબવેલ અને 1,100 વીજ થાંભલાઓને આ યોજના હેઠળ આવરી લેવામાં આવશે. આ પગલાથી માનવ જીવનના જોખમમાં ઘટાડો થશે અને ખેડૂતો મુક્તપણે ખેતી કરી શકશે.
બેઅદબી સામે કડક કાયદો: આજીવન કેદની જોગવાઈ
રાજકીય અને ધાર્મિક મુદ્દાઓ પર વાત કરતા મુખ્યમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે "જગત જ્યોત શ્રી ગુરુ ગ્રંથ સાહિબ સત્કાર (સુધારા) બિલ, 2026" હવે કાયદો બની ગયું છે. આ કાયદા હેઠળ શ્રી ગુરુ ગ્રંથ સાહિબની બેઅદબી કરનારાઓ સામે આજીવન કેદ જેવી કડક સજાની જોગવાઈ છે. ભગવંત સિંહ માને સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે પવિત્ર ગ્રંથોનું અપમાન કરનાર કોઈ પણ વ્યક્તિને છોડવામાં આવશે નહીં. આ કાયદો સમાજમાં શાંતિ અને ભાઈચારો જાળવી રાખવા માટે મહત્વનો સાબિત થશે.
રાજકીય ગતિવિધિઓ અને રાષ્ટ્રપતિ સાથે મુલાકાત
પંજાબના વર્તમાન રાજકીય હાલાત અંગે ચર્ચા કરવા માટે મુખ્યમંત્રી આગામી 5 મેના રોજ દેશના રાષ્ટ્રપતિ સાથે મુલાકાત કરશે. આ મુલાકાત દરમિયાન પંજાબના હિતો અને કેન્દ્ર સરકાર સાથે જોડાયેલા પ્રશ્નોની રજૂઆત કરવામાં આવશે તેવી શક્યતા છે. જ્યારે પંજાબના પાણીના અધિકારોની વાત આવી ત્યારે મુખ્યમંત્રીએ ગૌરવ સાથે કહ્યું હતું કે પંજાબે પાકિસ્તાન તરફ પાણી જવા દીધું નથી અને અન્ય રાજ્યો સાથે કોઈ એવો કરાર કર્યો નથી જેનાથી પંજાબના ખેડૂતોને નુકસાન થાય.
એક ટકાઉ ભવિષ્યની આશા
પંજાબ સરકારના આ તમામ નિર્ણયો પાછળ એક લાંબાગાળાનું વિઝન દેખાઈ રહ્યું છે. ખેડૂતોને આર્થિક રીતે સશક્ત બનાવવા અને પર્યાવરણનું સંતુલન જાળવી રાખવા વચ્ચે જે સમતુલન સાધવાનો પ્રયાસ થયો છે તે પ્રશંસનીય છે. ટ્યુબવેલના પાણીના બદલે નહેરના પાણીનો ઉપયોગ એ પંજાબની ખેતી માટે સંજીવની સમાન સાબિત થઈ શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે પંજાબના ખેડૂતો આ અપીલને કેટલી હદે સ્વીકારે છે અને આગામી પેઢી માટે કેટલું પાણી બચાવી શકાય છે. પંજાબમાં સિંચાઈની આ નવી વ્યવસ્થા દેશના અન્ય રાજ્યો માટે પણ એક મોડેલ બની શકે છે.
