ગાંધીનગર : પંડિત દીનદયાલ એનર્જી યુનિવર્સિટી (PDEU) ખાતે IEEE સિગ્નલ પ્રોસેસિંગ સોસાયટી, ગુજરાત સેકશન દ્વારા પ્રાયોજિત “બાયોમેડિકલ સિગ્નલ પ્રોસેસિંગ અને કમ્પ્યુટર વિઝનમાં AI/ML ના ઉપયોગો” વિષયક શોર્ટ-ટર્મ ટ્રેનિંગ પ્રોગ્રામ (STTP)નું સફળતાપૂર્વક ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું. પાંચ દિવસીય આ કાર્યક્રમ 15 થી 19 ડિસેમ્બર 2025 દરમિયાન આયોજિત કરવામાં આવ્યો છે અને તેનું સંયુક્ત આયોજન સ્કૂલ ઓફ ટેક્નોલોજીના ઇન્ફોર્મેશન એન્ડ કમ્યુનિકેશન ટેક્નોલોજી વિભાગ તથા ગણિત વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે.
ઉદ્ઘાટન સમારોહમાં ડૉ. નિપુન બત્રા, એસોસિએટ પ્રોફેસર, IIT ગાંધીનગર મુખ્ય અતિથિ તરીકે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. તેમની સાથે PDEUના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ પ્રોફ. (ડૉ.) અનિર્બિદ સિરકાર, ડિરેક્ટર, સ્કૂલ ઓફ ટેક્નોલોજી અને ડૉ. શક્તિ મિશ્રા, ડીન, સ્કૂલ ઓફ ટેક્નોલોજી ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. પ્રોફ. (ડૉ.) અનિર્બિદ સિરકારે વાસ્તવિક સમયની આરોગ્યસંભાળની સમસ્યાઓના ઉકેલ માટે બાયોમેડિકલ સિગ્નલ વિશ્લેષણનું વધતું મહત્વ રજૂ કર્યું, જ્યારે ડૉ. શક્તિ મિશ્રાએ સિદ્ધાંત અને વ્યવહારિક ઉપયોગ વચ્ચેનો અંતર ઘટાડવામાં AI આધારિત બાયોમેડિકલ સિગ્નલ પ્રોસેસિંગની ભૂમિકા સમજાવી.
ડૉ. પાવન શર્મા, ઇન્ફોર્મેશન એન્ડ કમ્યુનિકેશન ટેક્નોલોજી વિભાગના વડા તથા ડૉ. એમ.ડી. શરીફુદ્દીન અન્સારી, ગણિત વિભાગના વડાએ આંતરવિષયક સહકાર દ્વારા સંશોધન, નવીનતા અને ટેક્નોલોજી આધારિત ઉકેલો વિકસાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. કાર્યક્રમનું સ્વાગત ભાષણ ડૉ. રશ્મિ ભટ્ટદ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, ત્યારબાદ આભારવિધિ ડૉ. અનુપમ પ્રિયમવદા દ્વારા સંયોજકો ડૉ. સંતોષ સથપથી અને ડૉ. રિતેશ વ્યાસ સાથે કરવામાં આવી.
આ STTP આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં કૃત્રિમ બુદ્ધિ (AI) અને મશીન લર્નિંગ (ML)ના વધતા ઉપયોગને ઉજાગર કરે છે, ખાસ કરીને ECG, EEG, MRI, CT અને X-ray જેવી બાયોમેડિકલ સિગ્નલ્સ અને મેડિકલ ઇમેજીસના વિશ્લેષણ માટે. આરોગ્ય ક્ષેત્રની લગભગ 80% માહિતી અસંરચિત હોવાથી AI/ML ટેક્નિક્સ દ્વારા વહેલી રોગ ઓળખ, સ્વચાલિત નિદાન અને રિયલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ શક્ય બને છે, જેમાં હૃદયરોગ અને કેન્સર સ્ક્રીનિંગમાં 90%થી વધુ ચોકસાઇ પ્રાપ્ત થઈ છે.
આ પડકારોને ધ્યાનમાં રાખીને PDEU તાલીમ, આંતરવિષયક સંશોધન અને ઉદ્યોગ સહયોગ દ્વારા ક્ષમતાવર્ધન માટે સક્રિય રીતે કાર્ય કરી રહી છે. ભારતીય પરિપ્રેક્ષ્યમાં AI આધારિત નિદાન પદ્ધતિઓ ડૉક્ટરોનો કાર્યભાર 30–40% સુધી ઘટાડીને ટેલિમેડિસિન મારફતે આરોગ્યસેવાઓની પહોંચ વધારવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
કાર્યક્રમ દરમિયાન IIT ગાંધીનગર, IIIT વડોદરા, NFSU ગાંધીનગર, એપોલો હોસ્પિટલ, RGNAU અમેઠી, અમદાવાદ યુનિવર્સિટી અને PDEUના પ્રતિષ્ઠિત નિષ્ણાતો દ્વારા વ્યાખ્યાન આપવામાં આવી રહ્યા છે. દેશભરના વિવિધ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાંથી 60થી વધુ પ્રતિભાગીઓ આ STTPમાં ભાગ લઈ રહ્યા છે. નિષ્ણાત વ્યાખ્યાન, હેન્ડ્સ-ઓન સેશન અને PDEUના નવીનતા ઇકોસિસ્ટમ સાથેની ક્રિયાપ્રતિક્રિયા દ્વારા આ કાર્યક્રમ અકાદમી–ઉદ્યોગ સહયોગને મજબૂત બનાવવાનો અને શિક્ષકો તથા સંશોધકોને આરોગ્ય ક્ષેત્રની નવીનતા તથા રાષ્ટ્રીય ટેક્નોલોજી પહેલોમાં અસરકારક યોગદાન આપવા સશક્ત બનાવવાનો ઉદ્દેશ ધરાવે છે.
