દર વર્ષે 9 ઓગસ્ટના રોજ વિશ્વભરમાં વિશ્વ આદિવાસી દિવસ ઉજવવામાં આવે છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ આદિવાસી સમુદાયોના હકો, સંસ્કૃતિ અને ઇતિહાસનું સન્માન અને જાગૃતિ ફેલાવવાનો છે. આ દિવસ 1982માં યુનાઇટેડ નેશન્સ (UN) દ્વારા સ્વદેશી લોકોના કાર્યકારી જૂથની પ્રથમ બેઠકની યાદમાં ચિહ્નિત કરવામાં આવે છે. પરંતુ આ વર્ષે ગુજરાતના ડાંગ જિલ્લામાં આ દિવસની ઉજવણીના આમંત્રણ પત્રિકાને લઈને ગંભીર વિવાદ સર્જાયો છે, જેણે આદિવાસી સમાજમાં નારાજગી ફેલાવી છે.
ડાંગ, જે 98% આદિવાસી વસ્તી ધરાવતો ગુજરાતનો એકમાત્ર જિલ્લો છે, ત્યાં આ વર્ષે વિશ્વ આદિવાસી દિવસની ઉજવણી માટે જિલ્લા તંત્ર દ્વારા જારી કરાયેલ આમંત્રણ પત્રિકામાં ગંભીર ભૂલ જોવા મળી. આ પત્રિકામાં 9 ઓગસ્ટને વિશ્વ આદિવાસી દિવસ તરીકે ઉલ્લેખવાને બદલે ભગવાન બિરસા મુંડાની 150મી જન્મ જયંતિની ઉજવણી તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું છે. આ ભૂલે આદિવાસી સમાજની લાગણીઓને ઠેસ પહોંચાડી છે, અને સ્થાનિક લોકોમાં રોષ ફેલાયો છે.
કૉંગ્રેસ નેતા મનીષ મારકણાએ આ મુદ્દે તાત્કાલિક પગલાં લેવાની માંગ સાથે ડાંગ જિલ્લા કલેક્ટરને આવેદનપત્ર પાઠવ્યું છે. તેમણે જણાવ્યું કે આવી ભૂલ ડાંગ જિલ્લા પ્રશાસનની બેદરકારી દર્શાવે છે. તેમણે આગ્રહ કર્યો કે આમંત્રણ પત્રિકામાં તાત્કાલિક સુધારો કરવામાં આવે અને 9 ઓગસ્ટને યોગ્ય રીતે વિશ્વ આદિવાસી દિવસ તરીકે ઉલ્લેખવામાં આવે. વધુમાં, તેમણે આ ભૂલ માટે જવાબદાર અધિકારીઓ સામે કડક કાયદાકીય કાર્યવાહીની માંગ કરી છે, જેથી ભવિષ્યમાં આવી ભૂલો ન થાય.
આ ઘટનાએ ડાંગના આદિવાસી સમાજમાં ભારે નારાજગી ઉભી કરી છે. સ્થાનિકોનું માનવું છે કે આવી ભૂલો તેમની સંસ્કૃતિ અને ઓળખના અપમાન સમાન છે. વિશ્વ આદિવાસી દિવસ એ આદિવાસી સમુદાયોના હકો અને તેમના યોગદાનને વૈશ્વિક સ્તરે ઉજાગર કરવાનો દિવસ છે. આવા સમયે, આમંત્રણ પત્રિકામાં થયેલી ભૂલે જિલ્લા તંત્રની ગંભીર બેદરકારી દર્શાવી છે.
આ ઘટનાને લઈને સ્થાનિક આદિવાસી સમુદાયે પણ પોતાનો વિરોધ નોંધાવ્યો છે. તેઓ માંગ કરી રહ્યા છે કે આવી ભૂલોનું પુનરાવર્તન ન થાય અને તેમની સંસ્કૃતિનું સન્માન કરવામાં આવે. આ ઉપરાંત, આ મુદ્દે સોશિયલ મીડિયા પર પણ ચર્ચા શરૂ થઈ છે, જ્યાં ગુજરાતના આદિવાસી યુવાનો અને સમાજના અગ્રણીઓએ પોતાનો રોષ વ્યક્ત કર્યો છે.
આ ઘટના એક બાજુ ડાંગ જિલ્લા તંત્રની નિષ્કાળજી દર્શાવે છે, તો બીજી બાજુ આદિવાસી સમાજની જાગૃતિ અને તેમના હકો પ્રત્યેની સંવેદનશીલતાને પણ ઉજાગર કરે છે. હવે જોવાનું રહે છે કે ડાંગ જિલ્લા કલેક્ટર આ મુદ્દે શું પગલાં લે છે અને આદિવાસી સમાજની લાગણીઓનું સન્માન કેવી રીતે કરવામાં આવે છે.


