વિશ્વભરમાં તીવ્ર ગરમીનો પ્રકોપ ચાલુ છે. ક્યાંક અતિશય ગરમીના કારણે જંગલોમાં આગ લાગી છે તો ક્યાંક લોકોને પાણીની અછતનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. ભારતના ઘણા રાજ્યોમાં ગરમી અને ભેજના કારણે લોકો પરેશાન થઈ રહ્યા છે. ઠંડા હવામાન માટે જાણીતા યુરોપ અને અમેરિકા આ વખતે ઐતિહાસિક ગરમીનો સામનો કરી રહ્યા છે. દરમિયાન, સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ એક ભયાનક ચેતવણી જાહેર કરી છે. યુએન અનુસાર, ક્લાઈમેટ ચેન્જને કારણે માત્ર દક્ષિણ એશિયામાં ત્રણ ચતુર્થાંશ બાળકો ખતરનાક ગરમીની ઝપેટમાં છે, જેમની સંખ્યા લગભગ 460 મિલિયન છે.
યુનાઈટેડ નેશન્સ ચિલ્ડ્રન્સ ફંડ (યુનિસેફ) અનુસાર, હાલમાં વિશ્વમાં સૌથી વધુ તાપમાન દક્ષિણ એશિયામાં છે. જળવાયુ પરિવર્તનની ગંભીર અસરને કારણે આ પ્રદેશનું તાપમાન અસાધારણ રીતે વધી રહ્યું છે. આ વધતા તાપમાનની સૌથી વધુ અસર બાળકો પર થઈ રહી છે. એક અંદાજ મુજબ, દક્ષિણ એશિયામાં 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના 76 ટકા બાળકો અતિશય તાપમાનવાળા વિસ્તારોમાં રહે છે. તેમની સંખ્યા લગભગ 46 કરોડ છે. યુનિસેફ અનુસાર, જો આપણે વૈશ્વિક સ્તરે વાત કરીએ તો, દર ત્રણમાંથી એક બાળક તીવ્ર ગરમીથી પ્રભાવિત છે.
વર્ષમાં 83 દિવસ તાપમાન 35 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ હોય છે
દક્ષિણ એશિયા માટે યુનિસેફના પ્રાદેશિક નિર્દેશક સંજય વિજેસેકરા અનુસાર, વૈશ્વિક તાપમાનમાં વધારો થઈ રહ્યો છે. ડેટા પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે હીટવેવ અને અતિશય તાપમાનના કારણે દક્ષિણ એશિયામાં કરોડો બાળકોના જીવ જોખમમાં છે. યુએન દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી ચેતવણી અનુસાર, ભારત સહિત અફઘાનિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, માલદીવ અને પાકિસ્તાનમાં હવામાન પરિવર્તનની અસરને કારણે બાળકો સૌથી વધુ જોખમમાં છે. એવો અંદાજ છે કે દક્ષિણ એશિયાના આ દેશોમાં દર વર્ષે ઓછામાં ઓછા 83 દિવસ સુધી તાપમાન 35 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી ઉપર રહે છે. નિષ્ણાતોના મતે, બાળકો તેમના શરીરને આટલા ઊંચા તાપમાને અનુકૂળ નથી કરી શકતા.
'નાના બાળકો વધારે ગરમી સહન કરી શકતા નથી'
નિષ્ણાતોના મતે, બાળકોમાં તેમના શરીરના તાપમાનને આબોહવા પરિવર્તન સાથે અનુકૂલિત કરવાની ક્ષમતા હોતી નથી. વિજેસેકરા કહે છે કે નાના બાળકો વધુ ગરમી સહન કરી શકતા નથી. સાથે જ ભવિષ્યમાં આ બાળકોને હાલ કરતાં વધુ ને વધુ આકરી ગરમી સહન કરવાની ફરજ પડશે. તેમણે કહ્યું કે પરંપરાગત અશ્મિભૂત ઇંધણના અતિશય ઉપયોગને કારણે, ગ્લોબલ વોર્મિંગને કારણે હીટવેવ વધુ ગરમ, લાંબા અને વધુ વારંવાર બન્યા છે. આ સિવાય તોફાન અને પૂર જેવી અન્ય આત્યંતિક હવામાન પરિસ્થિતિઓ પણ તીવ્ર બની છે.
'કોઈપણ સંજોગોમાં પ્રદૂષણ ઘટાડવું જ પડશે, નહીં તો...'
વૈજ્ઞાનિકોના મતે, હાનિકારક વાયુઓના ઉત્સર્જનને કારણે વિશ્વ ભયંકર સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યું છે. આ દાયકામાં આખી દુનિયાએ પ્રદૂષણ ઘણું ઓછું કરવું પડશે. જો આમ કરવામાં નહીં આવે તો આવનારા સમયમાં સ્થિતિ વધુ વણસી જશે. જુલાઈમાં તીવ્ર ગરમીએ યુરોપ, એશિયા અને ઉત્તર અમેરિકાના ઘણા ભાગોને ખરાબ રીતે અસર કરી હતી. તે જ સમયે, જંગલી આગ કેનેડા અને દક્ષિણ યુરોપના ભાગોને સળગાવી દીધી હતી. યુએન અને યુરોપિયન યુનિયન મોનિટરના જણાવ્યા અનુસાર જુલાઈની ગરમી એ વિશ્વના આબોહવા ભવિષ્યની માત્ર એક ઝલક છે.
કેટલાક યુરોપિયન દેશોએ રાષ્ટ્રીય યોજના બનાવી હતી
બાર્સેલોના ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ગ્લોબલ હેલ્થના પ્રોફેસર અને રિપોર્ટના સહ-લેખક જ્હોન બૅલિસ્ટરના જણાવ્યા અનુસાર, ભૂમધ્ય સમુદ્ર રણીકરણથી પ્રભાવિત છે. ઉનાળામાં શુષ્ક વાતાવરણ હોવાને કારણે હીટવેવની અસર ઘણી વધારે જોવા મળે છે. 2022ના ઉનાળામાં યુરોપિયન દેશોમાં ભયંકર દુષ્કાળ અને જંગલની આગ ફેલાઈ હતી. વર્ષ 2003 બાદ જુલાઈ 2022 દરમિયાન પોર્ટુગલમાં તાપમાન 47 ડિગ્રીએ પહોંચી ગયું હતું. ફ્રાન્સ સહિત કેટલાક યુરોપિયન દેશોએ 2003ની ગરમીનો સામનો કર્યા બાદ વધતા તાપમાનનો સામનો કરવા માટે રાષ્ટ્રીય યોજનાઓ બનાવી હતી. આમાં ચેતવણી પ્રણાલી અને શહેરોમાં વધુ ગ્રીન સ્પેસ બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે.
