ભારત 2026ના સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણીની તૈયારી કરી રહ્યું છે ત્યારે, શંકર આબાજી ભીસેની વાર્તા દેશના વૈજ્ઞાનિક ઇતિહાસના ઓછા જાણીતા પ્રકરણ પર પ્રકાશ પાડે છે. તેમને 'ભારતના એડિસન' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેમણે ઔપચારિક શિક્ષણનો અભાવ હોવા છતાં, માત્ર મેગેઝીન વાંચીને વિજ્ઞાનમાં નિપુણતા મેળવી હતી અને એક અગ્રણી ભારતીય શોધક બન્યા હતા.
1867માં બોમ્બેમાં જન્મેલા ભીસેએ યુવાન વયે જ વિજ્ઞાનમાં ઊંડો રસ કેળવ્યો હતો. તે સમયે ભારતીયોને ઔપચારિક વૈજ્ઞાનિક શિક્ષણ અને સંશોધન સુવિધાઓની ખૂબ મર્યાદિત પહોંચ હતી. આવા પ્રતિકૂળ સંજોગોમાં પણ, તેમણે પુસ્તકો અને વૈજ્ઞાનિક મેગેઝીન દ્વારા સ્વયં શિક્ષણ મેળવ્યું અને તેમની શોધક વૃત્તિ માટે જાણીતા બન્યા.
ભીસેનો વૈજ્ઞાનિક પ્રવાસ તેમને ભારતની બહાર પણ લઈ ગયો, જ્યાં તેમણે વિવિધ શોધો પર કામ કર્યું અને અનેક પેટન્ટ મેળવ્યા. તેમના યોગદાનને કારણે તેમને 'ભારતના એડિસન'નું બિરુદ મળ્યું, જે તેમની અસાધારણ બુદ્ધિ અને શોધક ક્ષમતાને દર્શાવે છે.
બોમ્બેમાં ઉછરેલા ભીસે માટે આધુનિક ઇજનેર કે વૈજ્ઞાનિક બનવાનો પરંપરાગત માર્ગ ઉપલબ્ધ નહોતો. તે સમયે ભારતમાં વૈજ્ઞાનિક સંશોધન અને શોધને ટેકો આપતી સંસ્થાઓ ખૂબ ઓછી હતી. તેમ છતાં, તેમણે પોતાની જિજ્ઞાસા અને ધગશથી વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં અદ્ભુત સિદ્ધિઓ હાંસલ કરી.
