ભોજશાલા વિવાદ વચ્ચે હાઈકોર્ટના ચુકાદાને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારશે મુસ્લિમ પક્ષ
મધ્ય પ્રદેશના ધાર જિલ્લામાં આવેલા ઐતિહાસિક ભોજશાલા-કમાલ મૌલાના મસ્જિદ પરિસર અંગે હાઈકોર્ટે આપેલા ચુકાદા બાદ રાજકીય અને સામાજિક ગરમાવો આવી ગયો છે. ભોજશાલા વિવાદ માં મુસ્લિમ પક્ષનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી સંસ્થાએ અદાલતના આ નિર્ણયને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી દીધી છે. કમાલ મૌલાના વેલ્ફેર સોસાયટીના પ્રમુખ અબ્દુલ સમદે આ ન્યાયિક આદેશને બંધારણની વિરુદ્ધ અને સંપૂર્ણપણે એકતરફી ગણાવ્યો છે. હાઈકોર્ટે શુક્રવારે પોતાના ઐતિહાસિક ચુકાદામાં આ વિવાદિત સ્થળને વાગ્દેવી માતા સરસ્વતીનું મંદિર જાહેર કર્યું છે જેનાથી વર્ષો જૂનો કાનૂની વિવાદ ફરી એકવાર ચર્ચાની એરણે ચડ્યો છે. બંને પક્ષો હવે કાનૂની લડાઈ માટે તૈયાર છે.
સુપ્રીમ કોર્ટ અરજી અને કાનૂની દલીલો
ઉલ્લેખનીય છે કે હાઈકોર્ટે ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ વિભાગના વર્ષ 2003 ના જૂના આદેશને અંશતઃ રદ કરી દીધો છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર આ જૂના નિયમ હેઠળ મુસ્લિમ સમુદાયને દર શુક્રવારે આ પરિસરમાં નમાજ પઢવાની સત્તાવાર મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. સંવાદદાતાના જણાવ્યા અનુસાર મુસ્લિમ પક્ષના નેતાએ દાવો કર્યો છે કે વિરોધી પક્ષે સર્વોચ્ચ અદાલતમાં કેસ ઉલટાવી દેવાની આશંકાથી અગાઉથી જ દોડધામ શરૂ કરી દીધી છે. કોર્ટે આ સ્થળને ભોજ-પરમાર વંશના સમયનું મંદિર ગણાવીને આગળની તમામ વ્યવસ્થા સંભાળવાની જવાબદારી સરકારને સોંપી છે. આ વિવાદિત આદેશ સામે મુસ્લિમ પક્ષ ટૂંક સમયમાં જ સુપ્રીમ કોર્ટ અરજી દાખલ કરશે.
આ ઘટના એ સમયે સામે આવી છે જ્યારે દેશમાં ધાર્મિક સ્થળોની પ્રાચીન સ્થિતિને લઈને કાનૂની સમીક્ષાઓ ચાલી રહી છે. હાઈકોર્ટના ચુકાદામાં ક્યાંય પણ એવું સ્પષ્ટ નથી લખાયું કે મુસ્લિમ પક્ષ આદેશ મુજબ ત્યાં નમાજ પઢવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર સોસાયટીના પ્રમુખે આરોપ લગાવ્યો છે કે એએસઆઈ પ્રસ્થાપિત નિયમોની વિરૂદ્ધ જઈને કામગીરી કરી રહી છે. બીજી તરફ હિન્દુ સંગઠનો આ નિર્ણયને પોતાની મોટી જીત ગણાવી રહ્યા છે અને સમાજને ત્યાં આવીને પૂજા કરવા માટે આહ્વાન કરી રહ્યા છે.
મુસ્લિમ પક્ષ આદેશ અને હિન્દુ પક્ષનો ઉત્સાહ
નોંધવા જોગ છે કે ભોજ ઉત્સવ સમિતિના સભ્ય અશોક કુમાર જૈને અદાલતના આ ચુકાદાનું ભવ્ય સ્વાગત કર્યું છે. તેમણે દાવો કર્યો છે કે તેમની લાંબા સમયની કાનૂની લડાઈ આખરે સફળ થઈ છે અને સત્યનો વિજય થયો છે. પ્રતિનિધિના જણાવ્યા અનુસાર પૂર્વ મુખ્યમંત્રી દિગ્વિજય સિંહના શાસનકાળ દરમિયાન હિન્દુ સમુદાયની નિયમિત પૂજા પર કડક પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા હતા અને વર્ષમાં માત્ર એક જ વાર વસંત પંચમીના દિવસે પૂજા કરવાની છૂટ આપવામાં આવતી હતી. આ ભેદભાવ સામે હિન્દુ સંગઠનોએ લાંબો સમય સુધી સત્યાગ્રહ આંદોલન ચલાવ્યું હતું જેમાં કેટલાક કાર્યકરોના મોત પણ થયા હતા.
એએસઆઈની દેખરેખ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા
વધુમાં આ આખો પરિસર ભવિષ્યમાં પણ પુરાતત્વ વિભાગની કડક સુરક્ષા અને સીધી દેખરેખ હેઠળ જ રહેશે. જાણવા મળ્યા અનુસાર એએસઆઈના વકીલ અવિરલ વિકાસ ખારેએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સ્મારકનું તમામ વહીવટી નિયમન ફક્ત સરકારી વિભાગ હસ્તક જ રહેશે. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ જાળવી રાખવા માટે ધાર જિલ્લા વહીવટી તંત્ર દ્વારા પરિસરની આસપાસ વધારાનો પોલીસ બંદોબસ્ત તૈનાત કરી દેવામાં આવ્યો છે. વર્ષ 2003 ના એપ્રિલ મહિનાથી હિન્દુઓને દર મંગળવારે ત્યાં પૂજા કરવાનો અધિકાર મળ્યો હતો.
ભોજશાલા વિવાદ આગામી સમયમાં દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતમાં પહોંચતા જ કાનૂની વિશ્લેષણનો એક મોટો વિષય બનશે. સુપ્રીમ કોર્ટ હાઈકોર્ટના આ અતિ મહત્વપૂર્ણ અને સંવેદનશીલ ચુકાદા પર સ્ટે આપશે કે સુનાવણી આગળ ધપાવશે તેના પર દેશભરના લોકોની નજર છે. આ મામલા સાથે કરોડો લોકોની ધાર્મિક આસ્થાઓ જોડાયેલી છે. શું સુપ્રીમ કોર્ટ આ વિવાદિત પરિસરના ધાર્મિક સ્વરૂપ અંગે કોઈ નવો અને સર્વગ્રાહી આદેશ જાહેર કરશે?
