ચૂંટણી પંચે (ECI) મતદાર યાદી સુધારણા ( ) માં ઉપયોગમાં લેવાતા સોફ્ટવેરની વિગતો માહિતી અધિકાર ( ) કાયદા હેઠળ જાહેર કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે. ૨૫ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ અમદાવાદ એક્સપ્રેસ દ્વારા મળેલા અહેવાલ મુજબ, પંચે આ સોફ્ટવેરને 'વ્યાપારી રહસ્યો' ગણાવ્યા છે, જેના કારણે તેની વિગતો ગુપ્ત રાખવામાં આવી રહી છે. આ નિર્ણય પારદર્શિતા અને ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં ટેકનોલોજીના ઉપયોગ અંગે ચર્ચાઓ જગાવે છે.
ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મતદાર યાદી સુધારણા માટે કોઈ નવું સોફ્ટવેર વિકસાવવામાં આવ્યું નથી કે ખરીદવામાં આવ્યું નથી. આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે નાગરિકો તરફથી સોફ્ટવેરની કાર્યપ્રણાલી અને તેની સુરક્ષા વિશે જાણકારી મેળવવાની માંગ વધી રહી છે. પંચના જણાવ્યા અનુસાર, મતદારોના સમાવેશ કે બાકાત રાખવા અંગેના નિર્ણયો મતદારક્ષેત્ર-સ્તરના ચૂંટણી નોંધણી અધિકારીઓ (ERO) દ્વારા લેવાય છે, જેઓ સોફ્ટવેરના ઇનપુટના આધારે અંતિમ નિર્ણય કરે છે.
આ નિર્ણયથી ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં ઉપયોગમાં લેવાતી ટેકનોલોજીની પારદર્શિતા અંગે સવાલો ઉભા થયા છે. હેઠળ માહિતી ન આપવાના કારણે નાગરિકો અને સંગઠનોને સોફ્ટવેરની કાર્યક્ષમતા, સુરક્ષા અને તેના ડેટા સંચાલન વિશે સંપૂર્ણ જાણકારી મળતી નથી. આ સ્થિતિ લોકશાહી પ્રક્રિયામાં વિશ્વાસ જાળવી રાખવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે, ખાસ કરીને જ્યારે ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં ટેકનોલોજીનો વ્યાપક ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે.
અમદાવાદ એક્સપ્રેસના અહેવાલ મુજબ, ચૂંટણી પંચનો આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે સરકારી સંસ્થાઓ દ્વારા 'વ્યાપારી રહસ્યો'ના નામે માહિતી ગુપ્ત રાખવાની પ્રવૃત્તિઓ વધી રહી છે. આનાથી જાહેર જવાબદારી અને નાગરિકોના જાણવાના અધિકાર વચ્ચેનો તણાવ સ્પષ્ટ થાય છે. ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ પારદર્શક અને વિશ્વસનીય હોવો જોઈએ તેવું ઘણા નિષ્ણાતો માને છે.
