દેશની રાજધાની દિલ્હીના ઐતિહાસિક જંતર-મંતર ખાતે શિક્ષણ પ્રણાલી, વારંવાર થતા પેપર લીક અને પરીક્ષાઓની ગેરરીતિઓ સામે દેશભરમાંથી એકઠા થયેલા હજારો યુવાનોનું આંદોલન હવે મોટું રાજકીય સ્વરૂપ ધારણ કરી ચૂક્યું છે. કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામા અને પારદર્શી પરીક્ષા પ્રણાલીની માંગ સાથે વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ પર પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવેલા લાઠીચાર્જ, ઇન્ટરનેટ સેવાઓ બંધ કરવા અને સંસદ તરફ જતાં રોકવાના પગલાં સામે આમ આદમી પાર્ટી (AAP) ના રાષ્ટ્રીય કન્વીનર અર્વિંદ કેજરીવાલે અત્યંત કડક પ્રતિક્રિયા આપી છે. પંજાબ પ્રવાસ દરમિયાન મીડિયા સાથે વાત કરતા કેજરીવાલે કેન્દ્ર સરકારના આ વલણને અહંકારી અને લોકશાહી વિરોધી ગણાવ્યું હતું.
અર્વિંદ કેજરીવાલે જણાવ્યું કે, દિલ્હીનું જંતર-મંતર, કનોટ પ્લેસ અને જનપથ વિસ્તાર આખા દેશમાંથી આવેલા યુવાનોથી ભરાઈ ગયો છે. સરકાર તેમની વ્યાજબી માંગણીઓ સાંભળવાને બદલે દમનકારી નીતિ અપનાવીને તેમના પર લાઠીચાર્જ કરાવી રહી છે, જે અત્યંત દુઃખદ છે. તેમણે ઉમેર્યું કે, સરકાર પહેલા પેપર લીક થવા દે છે, અને જ્યારે ફરીથી પરીક્ષા લેવાય છે ત્યારે તેના મૂલ્યાંકન (ઇવેલ્યુએશન) માં મોટી ગડબડ સામે આવે છે. વિદ્યાર્થીઓની સતત ફરિયાદો છતાં કોઈ સુનાવણી થતી નથી. કેજરીવાલે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને અપીલ કરતા કહ્યું કે, સરકારે અહંકાર છોડીને પોતાના જ દેશના બાળકો સાથે ટેબલ પર બેસીને વાત કરવી જોઈએ, કારણ કે યુવાનોનો આ રોષ ભવિષ્યમાં સરકાર માટે ભારે પડી શકે છે.
આ મુદ્દા પર પંજાબના મુખ્યમંત્રી ભગવંત માને પણ વિદ્યાર્થીઓને ખુલ્લો ટેકો આપતા દેશની શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં વ્યાપ્ત ભ્રષ્ટાચાર પર સણસણતો પ્રહાર કર્યો હતો. માને અત્યંત સંવેદનશીલ રીતે કહ્યું કે, સામાન્ય અને ગરીબ પરિવારના બાળકો સવારે ૩ વાગ્યાનું એલાર્મ મૂકીને ૧૪-૧૪ કલાક સખત મહેનત કરે છે જેથી નીટ (NEET) જેવી પરીક્ષા પાસ કરીને પોતાના પરિવારનું ભવિષ્ય બદલી શકે. પરંતુ પરીક્ષાના એક-બે દિવસ પહેલા જ ખબર પડે છે કે પેપર લીક થઈ ગયું છે અને મોટા અમીર લોકોએ પેપર ખરીદી લીધું છે. ભગવંત માને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જાહેરાત કરી હતી કે તેઓ અને તેમની સરકાર જંતર-મંતર પર આંદોલન કરી રહેલા તમામ વિદ્યાર્થીઓની માંગણીઓ સાથે મજબૂતીથી ઊભા છે.
લાઠીચાર્જની સખત નિંદા: દિલ્હીના જંતર-મંતર પર પરીક્ષા સુધારાની માંગ કરી રહેલા યુવાનો પર પોલીસ કાર્યવાહી અને લાઠીચાર્જ સામે અર્વિંદ કેજરીવાલે ભારે રોષ ઠાલવ્યો.
સંવાદ સાધવા અપીલ: કેજરીવાલે વડાપ્રધાન મોદીને અહંકાર છોડીને આંદોલનકારી વિદ્યાર્થીઓ સાથે સીધી વાતચીત કરી ઉકેલ લાવવા વિનંતી કરી.
પેપર લીક અને ભ્રષ્ટાચાર: પેપર લીક અને પરીક્ષાના મૂલ્યાંકનમાં થતી ગેરરીતિઓને કારણે લાખો વિદ્યાર્થીઓનું ભવિષ્ય રોળાઈ રહ્યું હોવાનો આરોપ.
ભગવંત માનનું સમર્થન: પંજાબના મુખ્યમંત્રીએ ૧૪ કલાક મહેનત કરતા ગરીબ-મધ્યમવર્ગીય બાળકોના ભવિષ્ય સાથે થતા ખિલવાડ સામે અવાજ ઉઠાવ્યો.
વિશાળ વિરોધ પ્રદર્શન: દિલ્હીના કનોટ પ્લેસ અને જનપથ વિસ્તારમાં દેશભરમાંથી આવેલા હજારો વિદ્યાર્થીઓ શિક્ષણ મંત્રીના રાજીનામાની માંગ પર અડગ.
છેલ્લા કેટલાક સમયથી દેશમાં NEET, CUET અને અન્ય રાષ્ટ્રીય સ્તરની સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં પેપર લીક અને ટેકનિકલ ગેરરીતિઓના કિસ્સાઓ ચિંતાજનક રીતે વધ્યા છે. આનાથી કરોડો વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓનો પરીક્ષા એજન્સીઓ (જેમ કે NTA) પરથી વિશ્વાસ ડગમગી ગયો છે. જંતર-મંતર ખાતે થઈ રહેલું આ વિરોધ પ્રદર્શન હવે માત્ર એક પરીક્ષા પૂરતું સીમિત ન રહેતાં દેશની આખી શિક્ષણ પ્રણાલીમાં સુધારાની ચળવળ બની ગયું છે.
ભવિષ્યની દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, જો કેન્દ્ર સરકાર વિદ્યાર્થીઓની આ વ્યાજબી માંગણીઓ પર ત્વરિત અને પારદર્શી પગલાં નહીં ભરે, તો આ આંદોલન દેશવ્યાપી રૂપ ધારણ કરી શકે છે. આગામી સમયમાં રાજકીય સ્તરે પણ 'પેપર લીક' અને 'યુવા રોજગાર' મુખ્ય ચૂંટણી મુદ્દો બની રહેશે. વિપક્ષી પક્ષો આ મુદ્દાને રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉઠાવીને યુવાનોને એકજૂથ કરવાનો પ્રયાસ કરશે, જેનાથી સરકાર પર પરીક્ષા પદ્ધતિમાં કડક કાયદાકીય અને વહીવટી સુધારા કરવાનું દબાણ ઘણું વધી જશે.
દિલ્હીના જંતર-મંતર પર વિદ્યાર્થીઓનો આક્રોશ અને તેના પર થયેલી પોલીસ કાર્યવાહી એ બાબતની સાબિતી છે કે દેશનો યુવા વર્ગ પોતાના ભવિષ્યને લઈને અત્યંત ગંભીર છે. દમનકારી નીતિઓ કે ઇન્ટરનેટ બંધ કરવાથી યુવાનોના અસંતોષને દબાવી શકાય નહીં. કેન્દ્ર સરકારે તાત્કાલિક અસરથી વિદ્યાર્થીઓની માંગણીઓ સાંભળીને પેપર લીક કરનારા માફિયાઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવી જોઈએ અને એક એવી ફુલ-પ્રૂફ સિસ્ટમ બનાવવી જોઈએ જેથી કોઈ પણ બાળકની મહેનત એળે ન જાય.
દિલ્હી જંતર મંતર વિદ્યાર્થી આંદોલન અર્વિંદ કેજરીવાલ
દિલ્હીના જંતર-મંતર પર પરીક્ષા સુધારા માટે આંદોલન કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ પર લાઠીચાર્જ બાદ અર્વિંદ કેજરીવાલ અને ભગવંત માનના નિવેદનનું સંપૂર્ણ ગુજરાતી વિશ્લેષણ.
