ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ એ અમેરિકા ઈરાન શાંતિ સમજૂતી પર મોટો દાવો કર્યો
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ એ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી શાંતિ વાર્તા અંગે એક અત્યંત ચોંકાવનારો દાવો કર્યો છે. તેમણે વ્હાઇટ હાઉસમાં પત્રકારોને જણાવ્યું કે બંને દેશો ખૂબ જ ટૂંક સમયમાં એક ઐતિહાસિક કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવા જઈ રહ્યા છે. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર આ વિકેન્ડ સુધીમાં બંને દેશો વચ્ચે સત્તાવાર સમજૂતી થઈ શકે છે.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની અને લેબનાન હિંસાના ઉકેલ માટે અમેરિકાના વિશેષ પ્રયાસો
અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ના મતે બંને દેશો વચ્ચે હાલમાં ખૂબ જ હકારાત્મક માહોલમાં વાતચીત ચાલી રહી છે. પ્રતિનિધિના અહેવાલ મુજબ અમેરિકા વ્યાપારી જહાજોની સુરક્ષા માટે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની નો માર્ગ ફરીથી ખોલવા માટે પ્રયત્નશીલ છે.
તેમની સરકાર લેબનાન હિંસા અને દરિયાઈ માર્ગના વિવાદોને અલગ-અલગ સ્તરે ઉકેલવા માટે ગંભીરતાથી કામ કરી રહી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર ટ્રમ્પે ઈરાનના સંવર્ધિત યુરેનિયમ કાર્યક્રમ પર કડક વલણ અપનાવ્યું છે. અમેરિકા ઈચ્છે છે કે ઈરાન નજીકના ભવિષ્યમાં તેના પરમાણુ મહત્વાકાંક્ષાઓ પર સંપૂર્ણ વિરામ મૂકે. જો આ પરસ્પર સમજૂતી જ્ઞાપન (MoU) પર અંતિમ મહોર લાગશે તો આ સમગ્ર કરારને ચાર તબક્કામાં લાગુ કરાશે.
આ ઘટના એ સમયે સામે આવી છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ સર્વોચ્ચ સપાટી પર પહોંચી ગયો છે. ઈસ્લામાબાદમાં યોજાયેલી પ્રથમ તબક્કાની શાંતિ વાર્તા નિષ્ફળ ગઈ હતી કારણ કે ઈરાને પરમાણુ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવાનો ધરાર ઇનકાર કર્યો હતો. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની વૈશ્વિક તેલ વ્યાપાર માટે સૌથી મહત્વનો જળમાર્ગ માનવામાં આવે છે.
લેબનાન ના મુદ્દા અને અમેરિકી ડ્રાફ્ટ પર ઈરાનનું સત્તાવાર વલણ
આ ઉપરાંત ઈરાનની ન્યૂઝ એજન્સી 'ફાર્સ' ના અહેવાલો વિપરીત ચિત્ર રજૂ કરી રહ્યા છે. સંવાદદાતાના જણાવ્યા અનુસાર ઈરાનની વાર્તાકાર ટીમે હજુ સુધી વોશિંગ્ટનના તાજેતરના પ્રસ્તાવ પર પોતાનો કોઈ સત્તાવાર જવાબ મોકલ્યો નથી.
તેમના વિદેશ મંત્રીએ ન્યૂઝ ચેનલ 'અલ મયાદીન' ને જણાવ્યું કે અમેરિકા સાથે રાજદ્વારી સંપર્ક ચોક્કસપણે ચાલુ છે. છતાં વાતચીતમાં હજુ સુધી કોઈ મોટી અથવા નક્કર પ્રગતિ જોવા મળી નથી. ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે લેબનાન ને નજરઅંદાજ કરીને કરાતા કોઈપણ એકપક્ષીય કરારને ક્યારેય સ્વીકારશે નહીં. ટ્રમ્પના આ આશાવાદી દાવા છતાં બંને દેશો વચ્ચે પરમાણુ સંવર્ધનના મુદ્દે હજુ પણ મોટો ગૂંચવાડો યથાવત છે.
વૈશ્વિક બજાર અને મધ્ય પૂર્વની શાંતિ પર આગામી સમયની અસરો
ખાસ કરીને જો આ વિકેન્ડ પર અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે કરાર થશે તો વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવો ઝડપથી નીચે આવી શકે છે. જાણવા મળ્યા અનુસાર આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારીઓ આગામી થોડા કલાકોમાં ન્યૂયોર્કમાં એક ગુપ્ત બેઠક યોજીને આ દસ્તાવેજોને આખરી ઓપ આપી શકે છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા કરવામાં આવેલા આ મોટા દાવા બાદ શું ઈરાન ખરેખર નમતું જોખીને આ શાંતિ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવા માટે તૈયાર થશે? મધ્ય પૂર્વમાં સ્થિરતા લાવવા માટે અમેરિકાની આ રાજદ્વારી ચાલ કેટલી સફળ સાબિત થાય છે તે આગામી બે દિવસમાં સ્પષ્ટ થઈ જશે.
