મુંબઈ: દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત, સુપ્રીમ કોર્ટ, એ મહારાષ્ટ્ર સરકારને બુધવારે એક કડક સવાલ પૂછીને હચમચાવી દીધી હતી. માનવાધિકાર વકીલ સુરેન્દ્ર ગાડલિંગના જામીન કેસની સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે પૂછ્યું, "તમે કોઈ વ્યક્તિને ટ્રાયલ વગર કેટલા સમય સુધી જેલમાં રાખી શકો છો?" આ કડક અવલોકન જસ્ટિસ જે.કે. મહેશ્વરી અને જસ્ટિસ વિજય બિશ્નોઈની બેન્ચે કર્યું હતું. ભીમા-કોરેગાંવ અને સુરજગઢ કેસમાં સંડોવાયેલા ગાડલિંગ છ વર્ષથી જેલમાં છે.
શું છે સમગ્ર મામલો?
વકીલ ગાડલિંગ, જે સુરજગઢ આર્સોન કેસમાં 2016થી કસ્ટડીમાં છે, તેમના વતી વરિષ્ઠ વકીલ આનંદ ગ્રોવરે કોર્ટને જણાવ્યું કે તેમના અસીલ છેલ્લા છ વર્ષથી જેલમાં છે અને કેસમાં આરોપો ઘડવાની પ્રક્રિયા હજુ સુધી અટકેલી છે. આ કેસમાં ચાર્જશીટ જૂન 2019માં દાખલ કરવામાં આવી હતી. આ પહેલા ભીમા-કોરેગાંવ કેસમાં પણ તેઓ સાત વર્ષ સુધી ટ્રાયલ વિના જેલમાં રહ્યા હતા. ગ્રોવરે કોર્ટને જણાવ્યું કે એક વકીલ માટે આ પ્રકારની સ્થિતિ દુ:ખદ છે.
અહીં, કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેનો મુખ્ય મુદ્દો આરોપીને લાંબા સમય સુધી ટ્રાયલ વગર જેલમાં રાખવા અને કેસમાં થઈ રહેલા વિલંબનો છે. કોર્ટે અતિરિક્ત સોલિસિટર જનરલ એસ.વી. રાજુને પૂછ્યું કે આરોપી સામે અત્યાર સુધીમાં શું પુરાવા એકત્ર કરવામાં આવ્યા છે. રાજુએ ભીમા-કોરેગાંવ કેસ સાથે સંબંધિત અમુક પત્રો રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, જેના પર ગ્રોવરે વાંધો ઉઠાવ્યો. તેમણે જણાવ્યું કે કોર્ટે સુરજગઢ કેસના પુરાવા માંગ્યા છે, બીજા કેસના નહીં.
કોર્ટે ત્રણ મહત્વના પ્રશ્નો પૂછ્યા
આ સુનાવણીમાં સુપ્રીમ કોર્ટે પ્રોસિક્યુશનને ત્રણ સ્પષ્ટ પ્રશ્નો પૂછ્યા:
ટ્રાયલમાં આટલો વિલંબ કેમ થઈ રહ્યો છે?
આરોપીની ડિસ્ચાર્જ અરજીઓ કેમ લાંબા સમયથી પડતર છે?
કેસનો ટ્રાયલ કઈ રીતે ચાલશે અને તેને પૂરો થવામાં કેટલો સમય લાગશે?
આ તમામ મુદ્દાઓ પર આગામી ત્રણ અઠવાડિયામાં સુનાવણી થશે. કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે જ્યાં સુધી આ પ્રશ્નોના સંતોષકારક જવાબ નહીં મળે, ત્યાં સુધી કેસ આગળ વધી શકશે નહીં. કાયદાકીય નિષ્ણાતોના મતે, આ સુપ્રીમ કોર્ટના અવલોકનો એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે જે નાગરિકોના કાનૂની અધિકારોની સુરક્ષા માટે ખૂબ જરૂરી છે. આ ઘટના ફરી એકવાર દર્શાવે છે કે કાયદાની પ્રક્રિયામાં વિલંબ અને ટ્રાયલ વગર જેલમાં રાખવું એ વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા પર સીધો હુમલો છે. આવા સંવેદનશીલ કેસોમાં મીડિયા પણ આ મુદ્દાને સતત ઉઠાવી રહી છે.
