GST કાઉન્સિલે મોટા સુધારા જાહેર કર્યા છે, જેમાં ઠંડા પીણાં, ખાંડવાળા સોડા, એનર્જી ડ્રિંક્સ અને કેફીનયુક્ત પીણાંને 'સિન ગુડ્સ'ની શ્રેણીમાં રાખીને 40% GST લગાવવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણય વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની 15 ઓગસ્ટની જાહેરાત પછી આવ્યો છે, જેમાં GST 2.0ની વાત કરવામાં આવી હતી. આ સુધારા ભારતમાં વધતી ડાયાબિટીસ અને સ્થૂળતાને રોકવા માટે છે, કારણ કે આ પીણાંમાં વધુ પડતી ખાંડ સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક છે. આ કરથી સરકાર વધુ આવક મેળવશે અને લોકોને આ પીણાંનો ઉપયોગ ઘટાડવા પ્રોત્સાહિત કરશે, જેમ કે તમાકુ અને આલ્કોહોલ પર કરવામાં આવે છે, અહેવાલ મુજબ, આ સુધારા 22 સપ્ટેમ્બરથી અમલમાં આવશે.
સિન ગુડ્સ શું છે અને તેની અસર કેવી?
સિન ગુડ્સ એવી વસ્તુઓ છે જે સ્વાસ્થ્ય અથવા સમાજ માટે હાનિકારક માનવામાં આવે છે, જેમ કે તમાકુ, પાન મસાલા, સિગારેટ અને આલ્કોહોલ. સરકાર આના પર ઊંચો કર લગાવીને ઉપયોગ ઘટાડે છે અને વધુ આવક મેળવે છે. હવે પહેલી વાર ખાંડવાળા પીણાંને પણ આમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, જેનાથી તેમના પર 18%ને બદલે 40% GST લાગશે. મીડિયાના અહેવાલ પ્રમાણે, આ સુધારા GST સ્ટ્રક્ચરને સરળ બનાવે છે, જેમાં મુખ્ય સ્લેબ 5% અને 18% છે, પરંતુ સિન ગુડ્સ અને લક્ઝરી વસ્તુઓ પર 40% છે. આનાથી કોલ્ડ ડ્રિંક્સ, આઈસ્ડ ટી અને એનર્જી ડ્રિંક્સ મોંઘા થશે, જે સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર અસર કરશે.
ભારતમાં ડાયાબિટીસનું સંકટ અને ખાંડની અસર
ભારતને વિશ્વની ડાયાબિટીસની રાજધાની કહેવામાં આવે છે. ICMRના અભ્યાસ મુજબ, દેશમાં 10.1 કરોડ લોકો ડાયાબિટીસથી પીડિત છે, જ્યારે 13.6 કરોડ પ્રી-ડાયાબિટીક છે. WHOની સલાહ છે કે દરરોજ ખાંડનું સેવન 25 ગ્રામથી ઓછું રાખવું જોઈએ, પરંતુ એક કેન કોલ્ડ ડ્રિંકમાં જ 30-40 ગ્રામ ખાંડ હોય છે. Hindustan Timesમાં વેઈટ લોસ એક્સપર્ટ ડો. કોવિલે કહ્યું કે, "આ નિર્ણય માત્ર કર સુધારણા નથી, પરંતુ જાહેર આરોગ્યને બચાવવાનો પ્રયાસ છે." ગુજરાત જેવા રાજ્યોમાં, જ્યાં ડાયાબિટીસના કેસ વધી રહ્યા છે, આ સુધારા સ્થાનિક સ્તરે પણ અસર કરશે.
પીણાંમાં કેટલી ખાંડ અને તેના જોખમો
લોકપ્રિય બ્રાન્ડ્સ જેમ કે કોકા-કોલા, સ્પ્રાઈટ અને રેડ બુલમાં પ્રતિ 100 મિલીમાં 10-15 ગ્રામ ખાંડ હોય છે. એક 300 મિલીના કેનમાંથી તમને આખા દિવસની જરૂર કરતા વધુ ખાંડ મળે છે. India Todayના અહેવાલ મુજબ, આ ખાંડ ફ્રુક્ટોઝ તરીકે યકૃતમાં ચરબી બનાવે છે, જે ફેટી લીવર, હાર્ટ ડિસીઝ અને ટાઈપ 2 ડાયાબિટીસનું કારણ બને છે. પીણું પીધા પછી 20-40 મિનિટમાં બ્લડ સુગર વધે છે અને પછી ઘટે છે, જે થાક અને ચીડચીડાપણું લાવે છે. દાંત પર પણ અસર થાય છે, કારણ કે એસિડ દંતવલ્કને નુકસાન પહોંચાડે છે.
અન્ય સુધારા અને ભવિષ્યની અસર
GST સુધારામાં ઘણી વસ્તુઓ પર કર ઘટાડવામાં આવ્યો છે, જેમ કે કેટલાક ખાદ્ય પદાર્થો પર 0% GST અને હેલ્થ ઈન્શ્યોરન્સ પર ઝીરો ટેક્સ. Times of India અને Business Todayના અહેવાલ પ્રમાણે, આ દિવાળી અને નવરાત્રી પહેલા લોકો માટે રાહત છે. પરંતુ સિન ગુડ્સ પર વધારાના લેવીની વાત પણ છે, જે CBIC ચીફે જણાવી છે. આ નિર્ણયથી લોકોને તંદુરસ્ત જીવનશૈલી અપનાવવા પ્રેરણા મળશે, પરંતુ કંપનીઓ જેમ કે કોકા-કોલા અને પેપ્સીને અસર થશે. ગુજરાતમાં, જ્યાં ઠંડા પીણાંનો વપરાશ વધુ છે, આ સુધારા વેચાણ પર અસર કરી શકે છે. સરકારનો આ પગલું જાહેર આરોગ્યને મજબૂત કરવાનું છે, જે લાંબા ગાળે ફાયદાકારક સાબિત થશે.
