ભારતીય વાયુસેનાના ગ્રુપ કેપ્ટન શુભાંશુ શુક્લા મે મહિનામાં એક્સિઓમ મિશન 4 (એક્સ-4) હેઠળ આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક (ISS) જશે. ભારત માટે આ એક ઐતિહાસિક ક્ષણ હશે કારણ કે 40 વર્ષ પછી પહેલી વાર કોઈ ભારતીય અવકાશમાં જશે. શુભાંશુ આ મિશનમાં મિશન પાઇલટ તરીકે ભાગ લેશે, જ્યારે પોલેન્ડ, હંગેરી અને અમેરિકાના અન્ય અવકાશયાત્રીઓ પણ તેમાં ભાગ લેશે.
ભારતના અવકાશ ક્ષેત્ર માટે એક ઐતિહાસિક ક્ષણ આવવાની છે, જ્યારે ભારતીય વાયુસેનાના અધિકારી ગ્રુપ કેપ્ટન શુભાંશુ શુક્લા આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ સ્ટેશન (ISS) ની યાત્રા કરશે. આ મિશન મે મહિનામાં એક્સિઓમ મિશન 4 (એક્સ-4) હેઠળ શરૂ કરવામાં આવશે, જેમાં ચાર દેશોના ચાર અવકાશયાત્રીઓ શામેલ હશે. શુભાંશુ શુક્લા આ મિશન હેઠળ અવકાશમાં જનારા પ્રથમ ભારતીય બનશે અને 40 વર્ષ પછી ભારતીયનું અવકાશમાં જવાનું સ્વપ્ન પૂર્ણ થશે. આ પહેલા ૧૯૮૪માં રાકેશ શર્માએ સોવિયેત યુનિયનના અવકાશયાનમાં મુસાફરી કરી હતી.
ભારત, પોલેન્ડ, હંગેરી અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના અવકાશયાત્રીઓ એક્સ-4 મિશનમાં ભાગ લેશે. આ મિશન હેઠળ, શુભાંશુ શુક્લા મિશન પાઇલટ તરીકે અવકાશમાં જશે. તેમની સાથે પોલેન્ડના સ્લાવોજ ઉજનાન્સ્કી અને હંગેરીના ટિબોર કાપુ મિશન નિષ્ણાતો તરીકે જોડાશે. અમેરિકન અવકાશયાત્રી પેગી વ્હિટસન આ મિશનના કમાન્ડર હશે. આ મિશન 14 દિવસ સુધી ચાલશે, જેમાં વૈજ્ઞાનિક સંશોધન અને તકનીકી પરીક્ષણો હાથ ધરવામાં આવશે.
ડ્રેગન કેપ્સ્યુલથી લોન્ચ કરવામાં આવશે
શુભાંશુ શુક્લા અને તેમના સાથી અવકાશયાત્રીઓ સ્પેસએક્સના ડ્રેગન કેપ્સ્યુલમાં આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક જશે. આ લોન્ચિંગ અમેરિકાના ફ્લોરિડા સ્થિત નાસાના કેનેડી સ્પેસ સેન્ટરથી ફાલ્કન-9 રોકેટ દ્વારા કરવામાં આવશે. નાસા અને એક્સિઓમ સ્પેસ દ્વારા અંતિમ મંજૂરી મળ્યા પછી ચોક્કસ લોન્ચ તારીખ જાહેર કરવામાં આવશે.
એક્સ-૪ મિશન શું છે?
એક્સ-૪ મિશનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય અવકાશમાં વિવિધ વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગો અને તકનીકી પરીક્ષણો કરવાનો છે. આ મિશન હેઠળ ઘણા મોટા કાર્યો કરવામાં આવશે. ત્યાં બધા વૈજ્ઞાનિકો સૂક્ષ્મ ગુરુત્વાકર્ષણમાં જૈવિક અને ભૌતિક વિજ્ઞાન સંબંધિત પ્રયોગો કરશે. આ સાથે, ત્યાં ટેકનિકલ પરીક્ષણો પણ કરવામાં આવશે. આ સમય દરમિયાન, નવી અવકાશ તકનીકો અને ઉપકરણોનું પરીક્ષણ કરવામાં આવશે. આ મિશન હેઠળ, પૃથ્વી પરના લોકોને અવકાશ વિજ્ઞાન અને સંશોધન વિશે જાગૃત કરવામાં આવશે.
ચોથી ખાનગી અવકાશ ઉડાન
એક્સિઓમ સ્પેસ એક ખાનગી અમેરિકન અવકાશ કંપની છે જે ભવિષ્યમાં એક વાણિજ્યિક અવકાશ સ્ટેશન સ્થાપિત કરવાની યોજના ધરાવે છે. એક્સિઓમે અત્યાર સુધીમાં ત્રણ અવકાશ મિશન સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યા છે. એક્સિઓમ-1 મિશન એપ્રિલ 2022 માં લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં 17 દિવસનું અવકાશ મિશન હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. આ પછી, મે 2023 માં Ax-2 મિશન અને જાન્યુઆરી 2024 માં Ax-3 મિશન સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કરવામાં આવ્યું. હવે Ax-4 મિશન આ શ્રેણીનો ચોથો તબક્કો છે, જેમાં ભારત સહિત ચાર દેશોના અવકાશયાત્રીઓ ભાગ લેશે.
ભારત માટે મોટી સિદ્ધિ
શુભાંશુ શુક્લાનું આ મિશન ભારતના અવકાશ સંશોધન માટે એક મોટી છલાંગ સાબિત થશે. ૪૦ વર્ષ પછી, એક ભારતીય અવકાશમાં જઈ રહ્યો છે, જે દેશની વૈજ્ઞાનિક પ્રતિષ્ઠામાં વધારો કરશે એટલું જ નહીં પરંતુ ભવિષ્યમાં ગગનયાન મિશન અને અન્ય અવકાશ મિશન માટે નવી શક્યતાઓ પણ ખોલશે. આ મિશન ભારતને વૈશ્વિક અવકાશ સંશોધન અને વાણિજ્યિક અવકાશ યાત્રામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવવાની તક આપશે.
