રશિયાના સુરક્ષા પરિષદના ઉપાધ્યક્ષ દિમિત્રી મેદવેદેવે એક ચોંકાવનારું નિવેદન આપ્યું છે. તેમણે કહ્યું છે કે હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં ટ્રાફિકને અવરોધિત કરવાની ઈરાનની ક્ષમતા પરમાણુ હથિયારના કબજાની સમકક્ષ છે. આ ટિપ્પણી તેમણે ઈરાનના દિવંગત સર્વોચ્ચ નેતા અલી ખામેનીના અંતિમ સંસ્કારમાં હાજરી આપીને પરત ફરતી વખતે સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરેલા એક વીડિયોમાં કરી હતી.
મેદવેદેવનું આ નિવેદન આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ભારે હડકંપ મચાવી શકે છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની એ વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત દરિયાઈ માર્ગો પૈકી એક છે, જ્યાંથી વિશ્વનો લગભગ પાંચમો ભાગનો તેલનો પુરવઠો પસાર થાય છે. આ પ્રદેશમાં કોઈપણ પ્રકારની અસ્થિરતા વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ગંભીર અસર કરી શકે છે.
ઈરાન લાંબા સમયથી આ સામુદ્રધુની પર પોતાનો પ્રભાવ જાળવી રાખવા પ્રયત્નશીલ રહ્યું છે. તાજેતરના ભૂતકાળમાં, ઈરાને આ સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થતા જહાજો પર કબજો જમાવ્યો છે અથવા તેમને ધમકી આપી છે, જેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયમાં ચિંતા વધી છે. મેદવેદેવનું આ નિવેદન ઈરાનની આ ક્ષમતાને એક નવા અને વધુ ગંભીર પરિપ્રેક્ષ્યમાં રજૂ કરે છે.
રશિયા અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધો તાજેતરના સમયમાં વધુ મજબૂત બન્યા છે, ખાસ કરીને યુક્રેન યુદ્ધ પછી. બંને દેશો પશ્ચિમી પ્રતિબંધોનો સામનો કરી રહ્યા છે અને એકબીજાને રાજકીય અને લશ્કરી સહાય પૂરી પાડી રહ્યા છે. આવા સમયે, મેદવેદેવનું આ નિવેદન ઈરાનને પરોક્ષ રીતે સમર્થન આપવા અને તેની પ્રાદેશિક શક્તિને સ્વીકારવા સમાન છે.
આ નિવેદન દર્શાવે છે કે રશિયા ઈરાનની ભૌગોલિક-રાજકીય સ્થિતિ અને તેની લશ્કરી ક્ષમતાઓને કેટલી ગંભીરતાથી લે છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીને 'પરમાણુ હથિયાર' ગણાવવું એ એક મજબૂત સંકેત છે કે ઈરાનની આ ક્ષમતાને ઓછી આંકવી જોઈએ નહીં. આનાથી મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધુ વધી શકે છે અને વૈશ્વિક શક્તિઓના સમીકરણોમાં નવા પડકારો ઉભા થઈ શકે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્લેષકો માને છે કે મેદવેદેવનું આ નિવેદન પશ્ચિમી દેશો, ખાસ કરીને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને તેના સહયોગીઓ માટે એક સંદેશ છે. રશિયા કદાચ એ દર્શાવવા માંગે છે કે ઈરાન એક શક્તિશાળી પ્રાદેશિક ખેલાડી છે અને તેની સુરક્ષા ચિંતાઓને અવગણી શકાય નહીં. આનાથી મધ્ય પૂર્વમાં ભવિષ્યના સંઘર્ષોમાં રશિયાની ભૂમિકા વધુ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
આ નિવેદન પછી, આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય ઈરાન અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. તેલના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે અને દરિયાઈ સલામતી અંગેની ચિંતાઓ વધી શકે છે. આનાથી વૈશ્વિક વેપાર અને સપ્લાય ચેઈન પર પણ અસર પડી શકે છે, જે પહેલાથી જ વિવિધ ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવને કારણે દબાણ હેઠળ છે.
