મધ્ય પૂર્વમાં ભવિષ્યના રાજકીય અને સુરક્ષા સમીકરણો પર ગહન અસર કરનારી એક ઘટનાક્રમમાં, ઇઝરાયેલના સૈન્ય પ્રમુખે દાવો કર્યો છે કે, ઇઝરાયેલી દળો સામેની લડાઈમાં હિઝબુલ્લાહને ગંભીર ફટકો પડ્યો છે અને તે ‘ખૂબ જ મુશ્કેલ સ્થિતિ’ માં છે. આ નિવેદન, લેબનોનના દક્ષિણી વિસ્તારમાં સૈનિકો સાથેની મુલાકાત દરમિયાન આવ્યું છે અને તે યુએસ-ઈરાન વાટાઘાટોના નિર્ણાયક તબક્કા સાથે સુસંગત છે. અમદાવાદ એક્સપ્રેસ દ્વારા આ ઘટનાક્રમનું વિગતવાર વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે આ સંઘર્ષ માત્ર બે જૂથો વચ્ચેનો નથી, પરંતુ તે સમગ્ર ક્ષેત્રના ભવિષ્યને આકાર આપતી ભૂ-રાજકીય શક્તિઓની રમત છે.
લેબનોનના નાબાતીયાહમાં ઇઝરાયેલી હુમલા બાદ થયેલા નુકસાનનું નિરીક્ષણ કરી રહેલા લેબનીઝ સેનાના જવાનની તસવીર આ સંઘર્ષની ભયાવહતા દર્શાવે છે. ઇઝરાયેલના લેફ્ટનન્ટ જનરલ એયલ ઝમીર (Eyal Zamir) ના નિવેદન મુજબ, હિઝબુલ્લાહને ‘ગંભીર અને નોંધપાત્ર ફટકો’ પડ્યો છે અને ઇઝરાયેલ તેની પુનઃરચનાને રોકવા માટે સતત કાર્યરત રહેશે. આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઇરાન વચ્ચે વ્યાપક મધ્ય પૂર્વ યુદ્ધને સમાપ્ત કરવા માટે પ્રારંભિક કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા બાદ વાટાઘાટો ચાલી રહી છે. લેબનોન સંઘર્ષ આ શાંતિ પ્રયાસોને પાટા પરથી ઉતારવાનું જોખમ ધરાવે છે.
આ સંઘર્ષના મૂળિયાં ઇરાન-સમર્થિત હિઝબુલ્લાહ દ્વારા માર્ચની શરૂઆતમાં લેબનોનને મધ્ય પૂર્વ યુદ્ધમાં ખેંચી જવાની ઘટનામાં રહેલા છે. હિઝબુલ્લાહ, જે એક શક્તિશાળી રાજકીય પક્ષ અને સશસ્ત્ર જૂથ છે, ઇઝરાયેલ સામેના તેના સતત હુમલાઓ દ્વારા ક્ષેત્રીય તણાવમાં વધારો કરી રહ્યું છે. ઇઝરાયેલના દાવાઓ, જો સાચા ઠરે, તો તે હિઝબુલ્લાહની લશ્કરી ક્ષમતાઓ પર ગંભીર અસર કરશે અને ઇરાનના ક્ષેત્રીય પ્રભાવને પણ પડકારશે. આ પરિસ્થિતિ ઇઝરાયેલ માટે વ્યૂહાત્મક લાભ પ્રદાન કરી શકે છે, પરંતુ તે જ સમયે, હિઝબુલ્લાહની પ્રતિક્રિયા અને ઇરાનનો પ્રતિભાવ ભવિષ્યમાં વધુ મોટા સંઘર્ષનું કારણ બની શકે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે, યુએસ અને ઇરાન વચ્ચેની વાટાઘાટોમાં ઇઝરાયેલ-લેબનોન સંઘર્ષ પર ‘ઇમરજન્સી સેશન’ ઉમેરવામાં આવ્યું છે, જે આ મુદ્દાની ગંભીરતા દર્શાવે છે. આ ઘટનાક્રમ દર્શાવે છે કે મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ સ્થાપિત કરવી કેટલું જટિલ કાર્ય છે. કોઈ પણ શાંતિ કરારની સફળતા માટે આ ક્ષેત્રીય સંઘર્ષોનું નિરાકરણ અત્યંત આવશ્યક છે. અમદાવાદ એક્સપ્રેસના વિશ્લેષણ મુજબ, ઇઝરાયેલનો દાવો હિઝબુલ્લાહને નબળો પાડવાનો એક પ્રયાસ હોઈ શકે છે, જેથી ભવિષ્યની વાટાઘાટોમાં ઇઝરાયેલને મજબૂત સ્થિતિ મળે. જોકે, હિઝબુલ્લાહની લડાયક પ્રકૃતિ અને ઇરાનનો ટેકો જોતાં, આ જૂથને સંપૂર્ણપણે દબાવવું મુશ્કેલ બની શકે છે.
આ સંઘર્ષના લાંબા ગાળાના પરિણામો લેબનોન માટે પણ ગંભીર હોઈ શકે છે. પહેલેથી જ આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહેલા લેબનોન માટે, યુદ્ધની પરિસ્થિતિ વધુ વિનાશકારી સાબિત થઈ શકે છે. નાગરિકોના જાનમાલનું નુકસાન, માળખાકીય સુવિધાઓનો વિનાશ અને માનવતાવાદી સંકટની શક્યતા વધી જાય છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય માટે, આ સંઘર્ષ મધ્ય પૂર્વમાં સ્થિરતા લાવવા માટે એક મોટો પડકાર છે. યુએસ અને ઇરાન વચ્ચેનો શાંતિ કરાર ભલે પ્રારંભિક હોય, પરંતુ જો લેબનોન સંઘર્ષ વધુ વકરે, તો તે સમગ્ર પ્રક્રિયાને જોખમમાં મૂકી શકે છે અને ક્ષેત્રમાં અસ્થિરતાનો નવો દોર શરૂ કરી શકે છે.
અમદાવાદ એક્સપ્રેસ માને છે કે, આ સંઘર્ષનું ઊંડાણપૂર્વક વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે માત્ર લશ્કરી કાર્યવાહીથી સમસ્યાઓ હલ થતી નથી. રાજદ્વારી પ્રયાસો, આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ અને તમામ પક્ષો વચ્ચે વિશ્વાસનું નિર્માણ જ મધ્ય પૂર્વમાં સ્થાયી શાંતિ લાવી શકે છે. હિઝબુલ્લાહની ‘મુશ્કેલ સ્થિતિ’ ભવિષ્યમાં ઇઝરાયેલ અને ઇરાન વચ્ચેના સંબંધોને કેવી રીતે આકાર આપશે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે, અને આ ક્ષેત્રના ભવિષ્ય માટે તેની અસર દૂરગામી રહેશે.
