સવારના છ વાગ્યાની ઠંડી હવા, જૂનાગઢની બીલખા રોડ, અને રાષ્ટ્રવીર છેલભાઈ દવે પોલીસ તાલીમ મહાવિદ્યાલયનો પ્રાંગણ — આ ત્રણેય એકસાથે મળીને ૨૧ જૂને એક અલગ જ ઊર્જાનું સર્જન કરવા જઈ રહ્યા છે. ગુજરાત રાજ્ય યોગ બોર્ડ અને જિલ્લા વહીવટી તંત્રે મળીને આ વર્ષે ૧૨માં આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસની ઉજવણી માટે જૂનાગઢને પસંદ કર્યું છે. અને એ પણ એક એવી થીમ સાથે જે આધુનિક જમાનામાં દરેક વ્યક્તિને સ્પર્શે — "Yoga for Healthy Ageing."
જૂનાગઢના નાગરિકો માટે આ એક સુવર્ણ તક છે. પોલીસ તાલીમ મહાવિદ્યાલય ખાતે સવારે ૬ કલાકેથી યોગાભ્યાસનો પ્રારંભ થશે. એક એવી જગ્યા જ્યાં કાયદો અને વ્યવસ્થાના સિપાહીઓ તૈયાર થાય છે, તે જ જગ્યા એક દિવસ માટે યોગ અને સમાધિનું કેન્દ્ર બનવા જઈ રહી છે. વડાપ્રધાનશ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીની પ્રેરણાથી આયોજિત આ કાર્યક્રમ રાજ્ય સરકારના રમત-ગમત, યુવા અને સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓ વિભાગ દ્વારા સંચાલિત થશે.
આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસની શરૂઆત ૨૦૧૫માં વડાપ્રધાન મોદીની પ્રસ્તાવના પછી થઈ હતી. અને આજે, ૧૨મી વર્ષગાંઠે, આ પ્રસંગ ફક્ત એક દિવસ નથી રહ્યો — તે એક વૈશ્વિક ચળવળ બની ગયો છે. ગુજરાત રાજ્ય યોગ બોર્ડે આ વર્ષે "Yoga for Healthy Ageing" થીમ પસંદ કરી, જે આધુનિક જીવનશૈલીની ભાગદોડમાં ભૂલાતી જતી સ્વસ્થ જીવનની કળાને ફરી યાદ કરાવે છે. જૂનાગઢ જિલ્લા કક્ષાની ઉજવણી માટે પસંદગી થવાનું કારણ સ્પષ્ટ છે — અહીંનું ઐતિહાસિક વારસો, સાંસ્કૃતિક સમૃદ્ધિ અને નાગરિકોની સક્રિય ભાગીદારી.
આધુનિક જીવનશૈલીમાં સંતુલન લાવવાની જરૂરિયાત આજે પહેલાં કરતાં વધુ છે. સ્માર્ટફોનની સ્ક્રીન સામે વળગાડ, ડેસ્ક જોબની થકાવટ, અને તણાવથી ભરેલું જીવન — આ બધાનો એક જ ઉપાય છે: યોગ. અને જ્યારે આ ઉપાય "Healthy Ageing" સાથે જોડાય, ત્યારે તે દરેક વયના માણસને સંબંધિત બને છે. એક યુવાન જે પોતાની ફિટનેસ જાળવવા માગે છે, એક મધ્યમવયની વ્યક્તિ જે તણાવ મુક્ત જીવન ઈચ્છે છે, કે એક વૃદ્ધ જે સ્વસ્થ વૃદ્ધાવસ્થા જીવવા માગે છે — આ ત્રણેય માટે યોગ એક સમધાન છે.
જૂનાગઢના નાગરિકો માટે આ એક નવી શરૂઆત છે.
કાર્યક્રમનું આયોજન પૂર્ણ ઝડપે ચાલી રહ્યું છે. પોલીસ તાલીમ મહાવિદ્યાલય, બીલખા રોડ — આ જગ્યા પોતાનામાં જ એક પ્રેરણા છે. જ્યાં ભવિષ્યના પોલીસ અધિકારીઓ શારીરિક અને માનસિક મજબૂતી માટે તાલીમ લે છે, તે જ જગ્યા યોગના માધ્યમથી સામાન્ય નાગરિકોને પણ સ્વસ્થ જીવનનો માર્ગ બતાવશે. સવારે ૬ કલાકેથી શરૂ થનારો યોગાભ્યાસ એકદમ સૂર્યોદયના સમયે હશે — જે યોગ શાસ્ત્રમાં સૌથી શુભ સમય માનવામાં આવે છે.
ગુજરાત રાજ્ય યોગ બોર્ડના સભ્યો અને જિલ્લા વહીવટી તંત્રના અધિકારીઓ કાર્યક્રમમાં સક્રિય રહેશે. યોગના વિવિધ આસનો, પ્રાણાયામ અને ધ્યાનની પ્રેક્ટિસ કરાવવામાં આવશે. "Yoga for Healthy Ageing" થીમ હેઠળ, વૃદ્ધાવસ્થામાં સ્વસ્થ રહેવાની ટેકનિક્સ ખાસ શીખવવામાં આવશે. એક અધિકારીએ જણાવ્યું, "અમારું લક્ષ્ય એક દિવસનો કાર્યક્રમ નથી, પણ એક આદતનું નિર્માણ કરવાનું છે."
નાગરિકોને જોડાવા માટે વ્યાપક અપીલ કરવામાં આવી છે.
રાજ્ય સરકારના રમત-ગમત, યુવા અને સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓ વિભાગ આ કાર્યક્રમને જિલ્લા કક્ષાનું મહત્વનું આયોજન માની રહ્યું છે. સ્થાનિક યોગ ગુરુઓ, આરોગ્ય ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો અને સામાજિક સંસ્થાઓ પણ ભાગીદારી કરશે. કાર્યક્રમમાં યોગ સર્ટિફિકેટ વિતરણ, આરોગ્ય જાણકારી પુસ્તિકાઓ અને સ્વસ્થ જીવન પર ચર્ચા પણ યોજાશે.
આ ઉજવણી ફક્ત જૂનાગઢ માટે જ નહીં, પણ આખા સૌરાષ્ટ્ર માટે પ્રેરણાદાયી બનશે.
૨૧ જૂન બાદ શું? આ એક સવાલ છે જે દરેક નાગરિકના મનમાં હશે. ગુજરાત રાજ્ય યોગ બોર્ડની યોજના છે કે આ કાર્યક્રમને એક દિવસની ઉજવણી સીમિત ન રાખી, પણ સતત યોગ અભ્યાસનો એક ભાગ બનાવવો. જૂનાગઢમાં યોગ કેન્દ્રોની સંખ્યા વધારવા, સ્કૂલ-કોલેજોમાં યોગને નિયમિત કરવા અને સામાજિક સંસ્થાઓ સાથે મળીને "Healthy Ageing" પર કાર્યક્રમો યોજવાની યોજના છે. જિલ્લા વહીવટી તંત્રે પણ આ દિશામાં સક્રિય પગલાં લેવાનું આશ્વાસન આપ્યું છે.
સ્થાનિક યોગાચાર્યોનું કહેવું છે કે જૂનાગઢ જેવા શહેરમાં જ્યાં ગિરનારની શાંતિ અને સોમનાથની આસ્થા છે, ત્યાં યોગની સંસ્કૃતિ કુદરતી રીતે વિકસે છે. "અમે ઈચ્છીએ છીએ કે દરેક ઘરમાં એક યોગાચાર્ય બને," એવું એક સ્થાનિક યોગ ગુરુએ કહ્યું. નાગરિકો પણ આ કાર્યક્રમ માટે ઉત્સાહિત છે. "ગયા વર્ષે અમે ઘરે બેસીને જોયું, આ વર્ષે અમે પોતે જોડાઈશું," એવું એક મધ્યમવયની મહિલાએ કહ્યું.
વડાપ્રધાન મોદીની પ્રેરણાથી શરૂ થયેલી આ યોગ યાત્રા હવે દરેક ગામ અને શહેર સુધી પહોંચી રહી છે.
જૂનાગઢની બીલખા રોડ ઉપર ૨૧ જૂને સવારે છ વાગ્યે જે યોગાભ્યાસ થશે, તે ફક્ત એક કાર્યક્રમ નથી — તે એક વચન છે. વચન સ્વસ્થ જીવનનું, વચન સંતુલિત જીવનશૈલીનું, અને વચન "Healthy Ageing" નું. ગુજરાત રાજ્ય યોગ બોર્ડ અને જિલ્લા વહીવટી તંત્રે આ વચનને સાર્થક કરવા માટે જૂનાગઢને પસંદ કર્યું, અને જૂનાગઢના નાગરિકો પણ આ વચનને પોતાના જીવનમાં ઉતારવા તૈયાર છે. યોગ એક દિવસની ઉજવણી નથી — તે જીવનશૈલી છે. અને જૂનાગઢમાં ૨૧ જૂને, આ જીવનશૈલીનો નવો પ્રારંભ થશે.
