પંજાબના અમૃતસરમાં આયોજિત 'એક શામ ભગવાન શિવજી કે નામ' ભજન સંધ્યા દરમિયાન આમ આદમી પાર્ટી (AAP) ના રાષ્ટ્રીય સંયોજક અરવિંદ કેજરીવાલ અને મુખ્યમંત્રી ભગવંત સિંહ માને એકસાથે હાજરી આપીને રાજ્યના રાજકારણમાં એક નવો આધ્યાત્મિક અધ્યાય શરૂ કર્યો છે. આ ભક્તિમય મંચ પરથી કેજરીવાલે પંજાબના હિન્દુ સમુદાય અને સનાતન ધર્મના શ્રદ્ધાળુઓ માટે ૫ મોટી અને ઐતિહાસિક જાહેરાતો કરી છે. સૌથી મહત્વની જાહેરાત અમૃતસરમાં ભગવાન વાલ્મિકી મંદિરની બિલકુલ નજીક માતા સીતા, માતા જાનકી અને લવ-કુશને સમર્પિત એક ભવ્ય અને વિશાળ મંદિરના નિર્માણની છે. અયોધ્યામાં રામલલાના દર્શન કરીને પરત ફરેલા કેજરીવાલનો આ માસ્ટરસ્ટ્રોક પંજાબમાં 'આપ'ની છબીને વધુ સર્વસમાવેશક અને સાંસ્કૃતિક રીતે મજબૂત બનાવવાનો સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે.
આ જાહેરાતો માત્ર ધાર્મિક લાગણીઓ પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તેની પાછળ એક સુવ્યવસ્થિત રાજકીય વ્યૂહરચના પણ દેખાઈ રહી છે. પંજાબ સરકાર હવે 'મુખ્યમંત્રી તીર્થ યાત્રા યોજના'નો વ્યાપ વધારીને તેમાં હરિદ્વાર-ઋષિકેશ, મથુરા-વૃંદાવન અને સાલાસર-ખાટુ શ્યામજી જેવા ઉત્તર ભારતના પ્રખ્યાત હિન્દુ તીર્થસ્થળોનો સમાવેશ કરવા જઈ રહી છે, જેમાં ૧ ઓગસ્ટથી આશરે ૧.૫ લાખ શ્રદ્ધાળુઓને સંપૂર્ણ મફત યાત્રા કરાવવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, પટિયાલાના ઐતિહાસિક કાલી માતા મંદિરના રૂ. ૮૦ કરોડના નવીનીકરણ પ્રોજેક્ટને સપ્ટેમ્બર સુધીમાં પૂર્ણ કરીને તેને ઉત્તર ભારતનું સૌથી મોટું મંદિર બનાવવાનો દાવો કરાયો છે. દિલ્હીમાં રૂ. ૮,૦૦૦ની ટિકિટ ધરાવતું આશુતોષ રાણા અભિનીત ધાર્મિક નાટક 'હમારે રામ' સમગ્ર પંજાબમાં મફત બતાવવાની જાહેરાત પણ સાંસ્કૃતિક રાષ્ટ્રવાદના એજન્ડાને ટક્કર આપવાનો પ્રયાસ દર્શાવે છે.
મુખ્યમંત્રી ભગવંત માને આ પ્રસંગે પંજાબની કોમી એકતા અને ભાઈચારા પર ભાર મૂકતા જણાવ્યું હતું કે પંજાબની ધરતી પર નફરતના બીજ ક્યારેય ઉગી શકતા નથી. સરકારે એક તરફ ધાર્મિક પર્યટન અને આસ્થાના કેન્દ્રોના વિકાસ માટે તિજોરી ખોલી દીધી છે, તો બીજી તરફ વહીવટી મોરચે આમ આદમી ક્લિનિક્સ અને રૂ. ૧૦ લાખ સુધીના કેશલેસ હેલ્થ કાર્ડ જેવી કલ્યાણકારી યોજનાઓ દ્વારા સામાન્ય જનતાને આર્થિક રાહત આપી રહી છે. આ આધ્યાત્મિક અને વિકાસલક્ષી બેવડી નીતિ પંજાબમાં વિપક્ષી દળોના પ્રહારોને શાંત કરવા અને તમામ વર્ગોમાં સરકારની સ્વીકાર્યતા વધારવા માટે અત્યંત નિર્ણાયક સાબિત થશે.
લવ-કુશ ભવ્ય મંદિર: અમૃતસરની પવિત્ર ધરતી જ્યાં લવ-કુશનો જન્મ અને શિક્ષણ થયા હતા, ત્યાં માતા જાનકી અને લવ-કુશને સમર્પિત ભવ્ય મંદિર બનાવવાની ઐતિહાસિક ઘોષણા.
૨૨ શહેરોમાં ભજન સંધ્યા: જાલંધર અને અમૃતસરની સફળતા બાદ 'એક શામ શિવજી કે નામ' (હંસરાજ રઘુવંશીના ભજનો) કાર્યક્રમ હવે પંજાબના તમામ ૨૨ જિલ્લાઓમાં આયોજિત કરાશે.
મફત તીર્થયાત્રાનો વિસ્તાર: ૧ ઓગસ્ટથી 'મુખ્યમંત્રી તીર્થ યાત્રા યોજના' હેઠળ સાલાસર-ખાટુ શ્યામ, હરિદ્વાર-ઋષિકેશ અને મથુરા-વૃંદાવન માટે નવા રૂટ શરૂ થશે, જેનો ૧.૫ લાખ લોકો લાભ લેશે.
કાલી માતા મંદિર પ્રોજેક્ટ: પટિયાલાના પ્રખ્યાત કાલી માતા મંદિરનું રૂ. ૮૦ કરોડના ખર્ચે જીર્ણોદ્ધાર કાર્ય સપ્ટેમ્બર ૨૦ Eskimo સુધીમાં પૂર્ણ થશે, જે ઉત્તર ભારતનું મોટું શ્રદ્ધા કેન્દ્ર બનશે.
'હમારે રામ' નાટક મફત: અભિનેતા આશુતોષ રાણા દ્વારા અભિનીત પ્રખ્યાત આધ્યાત્મિક નાટક 'હમારે રામ' ૧ ઓગસ્ટથી સમગ્ર પંજાબમાં જનતા માટે તદ્દન મફત પ્રદર્શિત કરવામાં આવશે.
ભૂતકાળમાં પંજાબના રાજકારણમાં પ્રાદેશિક અને પંથક મુદ્દાઓનું વર્ચસ્વ રહ્યું છે, જેના કારણે બિન-શીખ અથવા હિન્દુ મતદારો ઘણીવાર ચોક્કસ રાજકીય સમીકરણો તરફ ઝૂકતા હતા. આમ આદમી પાર્ટીએ દિલ્હી મોડલની તર્જ પર પંજાબમાં પણ તીર્થયાત્રા અને હિન્દુ ધાર્મિક ઉત્સવોને સરકારી સ્તરે પ્રોત્સાહન આપવાનું શરૂ કર્યું છે. કેજરીવાલનું અયોધ્યા પ્રવાસના બીજા જ દિવસે અમૃતસરમાં આ પ્રકારની મોટી જાહેરાતો કરવી એ દર્શાવે છે કે 'આપ' પંજાબમાં ભાજપ અને શિરોમણી અકાલી દળના પરંપરાગત વોટબેંકના ગણિતને તોડવા માંગે છે.
ભવિષ્યની દ્રષ્ટિએ, આ ધાર્મિક પ્રોજેક્ટ્સ પંજાબમાં પ્રવાસન ઉદ્યોગ અને સ્થાનિક અર્થતંત્રને મોટો વેગ આપશે. ખાસ કરીને અમૃતસરમાં હરિમંદિર સાહિબ અને દુર્ગિયાના મંદિરની સાથે હવે નવું લવ-કુશ મંદિર આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસીઓ માટે મોટું આકર્ષણ બનશે. રાજકીય રીતે, હિન્દુ તહેવારો અને મંદિરોના વિકાસ પર કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ કરીને ભગવંત માન સરકારે વિપક્ષના એ આક્ષેપોને નકારી કાઢ્યા છે કે સરકાર માત્ર એક ચોક્કસ વર્ગ અથવા મફત યોજનાઓ પર જ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
અમૃતસરની ભજન સંધ્યામાં અરવિંદ કેજરીવાલ અને ભગવંત માનની ઉપસ્થિતિ પંજાબ સરકારના વહીવટી અને આધ્યાત્મિક સમન્વયનું પ્રતીક છે. વિકાસ કાર્યો, રોજગારી અને મફત વીજળી-આરોગ્યની સાથે સાથે લોકોની ધાર્મિક આસ્થાને સન્માન આપવાની આ વહિવટી શૈલી જનતા સાથે સીધો ભાવનાત્મક સંબંધ સ્થાપિત કરે છે. પંજાબ જેવા સંવેદનશીલ સરહદી રાજ્યમાં કોમી સૌહાર્દ જાળવી રાખવા અને રાજ્યના સર્વાંગી સાંસ્કૃતિક વિકાસ માટે સરકારના આ કદમ આવનારા સમયમાં પંજાબના સામાજિક અને રાજકીય માળખાને વધુ મજબૂત બનાવશે.
