અંતરિક્ષ વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રે ભારત માટે એક ગૌરવપૂર્ણ સિદ્ધિ મળી છે. NASA અને ISROના સંયુક્ત મિશન NISAR સેટેલાઇટ પ્રથમ તસવીરો રિલીઝ કરી દીધી છે. આ સેટેલાઇટ પૃથ્વીની જમીન અને બરફની સપાટી પર થતા ફેરફારોને ટ્રેક કરે છે. ગુરુવારે NASA દ્વારા જારી કરાયેલી આ રડાર તસવીરોમાં પૃથ્વીની સપાટીના જુદા-જુદા લેન્ડ કવર વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે. આ તસવીરો, જે મેઈન કોસ્ટ અને નોર્થ ડાકોટાના ખેતરોને દર્શાવે છે, તે દર્શાવે છે કે NASA ISRO NISAR પ્રોજેક્ટ શું છે અને તે કઈ રીતે દુનિયા માટે ઉપયોગી સાબિત થશે.
NISAR મિશન: શું છે આ સંયુક્ત પ્રોજેક્ટ?
NISAR નું પૂરું નામ NASA-ISRO Synthetic Aperture Radar છે. ₹1.3 બિલિયનના ખર્ચે તૈયાર થયેલું આ સંયુક્ત મિશન વિશ્વભરની લગભગ તમામ જમીન અને બરફના સમૂહોનું અનેક વખત સર્વેક્ષણ કરશે. 30 જુલાઈના રોજ આંધ્ર પ્રદેશના શ્રીહરિકોટા ખાતેથી GSLV-F16 રોકેટ દ્વારા તેને લોન્ચ કરવામાં આવ્યો હતો.
NASA ના કાર્યકારી એડમિનિસ્ટ્રેટર સીન ડફીએ આ તસવીરો રિલીઝ કરતી વખતે જણાવ્યું હતું કે, "આ તો માત્ર શરૂઆત છે. આ પ્રકારનો સહયોગ ત્યારે જ શક્ય બને છે જ્યારે આપણે નવીનતા અને શોધના એક સામાન્ય દ્રષ્ટિકોણની આસપાસ એક થઈએ."
NISAR સેટેલાઇટ ભારત અને અમેરિકાની ટેક્નોલોજીકલ શક્તિનો અનોખો સંગમ છે. ભારતીય મૂળના NASAના એસોસિયેટ એડમિનિસ્ટ્રેટર અમિત ક્ષત્રિયએ આ પ્રથમ તસવીરોને બે રાષ્ટ્રો વચ્ચેના ભાગીદારી અને સહયોગનું ઉત્તમ ઉદાહરણ ગણાવ્યું હતું.
સામાન્ય જનજીવન અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપનમાં ભૂમિકા
પૃથ્વીની સપાટીના રડાર ઈમેજ રિલીઝ કરતા, NASAએ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું કે આ તસવીરો દ્વારા મળતી વિગતવાર માહિતી આપત્તિ વ્યવસ્થાપન, માળખાગત દેખરેખ (Infrastructure Monitoring) અને કૃષિ વ્યવસ્થાપન સહિતના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં નિર્ણય લેનારાઓ માટે ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થશે.
આપત્તિ વ્યવસ્થાપન: આ ઉપગ્રહ 747 કિલોમીટરની ઊંચાઈ પર લગભગ-ધ્રુવીય કક્ષામાં ઉડી રહ્યો છે. જમીન અને બરફમાં થતા સહેજ પણ ફેરફારોને ટ્રેક કરીને, આ સેટેલાઇટ પૂર, ભૂસ્ખલન, જ્વાળામુખી ફાટવા અને અન્ય કુદરતી આફતોનો સામનો કરવા માટે હવામાનશાસ્ત્રીઓ અને પ્રથમ પ્રતિસાદકર્તાઓને મહત્વપૂર્ણ સમય પહેલા માહિતી પૂરી પાડશે.
કૃષિ અને જમીન: તે જમીનના આવરણમાં થતા ફેરફારોને અલગ પાડી શકે છે, જે ખેડૂતો અને જમીન સંચાલકોને ચોક્કસ ડેટા પ્રદાન કરશે.
NISAR મિશનનું જીવનકાળ પાંચ વર્ષનું છે, અને નવેમ્બરથી તેનું વૈજ્ઞાનિક સંચાલન (Science Operations) શરૂ થવાની અપેક્ષા છે. આ NISAR સેટેલાઇટ પ્રથમ તસવીરો વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની અંતરિક્ષ ક્ષમતાને મજબૂત કરે છે.
