પીયૂષ ગોયલે જાહેરાત કરી, ભારત અને ઓમાન વચ્ચે મોટો કરાર થયો
પીયૂષ ગોયલે જાહેરાત કરી છે કારણ કે ભારત અને ઓમાન વચ્ચેનો ઐતિહાસિક વ્યાપાર કરાર આજથી સત્તાવાર રીતે અમલમાં આવી ગયો છે. કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલે સોમવારે જણાવ્યું કે ભારત-ઓમાન કોમ્પ્રીહેન્સિવ ઇકોનોમિક પાર્ટનરશિપ એગ્રીમેન્ટ (CEPA) ૧ જૂનથી લાગુ થઈ ગયો છે. આ કરાર હેઠળ ભારતીય નિકાસકારોને ઓમાનના બજારમાં તાત્કાલિક ડ્યુટી-ફ્રી એક્સેસ મળશે. આનાથી ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, આઈટી સેવાઓ અને શ્રમ-સઘન ક્ષેત્રોમાં ભારતીય વેપારને ખૂબ મોટી તકો મળશે.
આ કરારના અમલીકરણ બાદ બંને દેશો વચ્ચે આર્થિક અને રાજદ્વારી સંબંધો વધુ મજબૂત બનશે.
આર્થિક ભાગીદારી કરાર
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર આ કરાર ગલ્ફ દેશો સાથે ભારતના વ્યાપારિક ઇતિહાસમાં એક મોટો માઇલસ્ટોન સાબિત થશે. નવી દિલ્હીમાં પત્રકારોને સંબોધતા પીયૂષ ગોયલે જાહેરાત કરી તે પહેલા જ દેશના જુદા જુદા ભાગોમાંથી ૧૦ થી વધુ માલવાહક જહાજો ઓમાન માટે રવાના થઈ ચૂક્યા હતા. આ તમામ કન્સાઇનમેન્ટ્સને ઓમાનમાં પસંદગીની ડ્યુટી એક્સેસનો સીધો લાભ મળશે. આ કરારથી ભારતના કાપડ, રત્નો અને ઝવેરાત ઉદ્યોગને વૈશ્વિક બજારમાં નવી સરસાઈ મળશે.
જાણવા મળ્યા અનુસાર આ કરાર હેઠળ ભારતને ઓમાનની ૯૮ ટકા ટેરિફ લાઇન પર સંપૂર્ણ ડ્યુટી-ફ્રી એક્સેસ પ્રાપ્ત થઈ છે. આ વ્યવસ્થા ભારતથી ઓમાન થતી ૯૯ ટકાથી વધુ નિકાસને આવરી લે છે.
ત્યારે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ મસ્કતની મુલાકાત દરમિયાન આ કરારને બંને દેશોના ભવિષ્યની સહેલી બ્લુપ્રિન્ટ ગણાવ્યો હતો.
ગલ્ફ વ્યાપારિક પ્રવેશદ્વાર
આ ઘટના એ સમયે સામે આવી છે જ્યારે ભારત પશ્ચિમ એશિયાના દેશો સાથે મુક્ત વ્યાપાર કરારો ઝડપથી પૂર્ણ કરી રહ્યું છે. ઓમાન માત્ર એક બજાર નથી પરંતુ તે સોહાર, દુક્મ અને સલાલાહ બંદરો દ્વારા ગલ્ફ સહકાર પરિષદ (GCC) ના દેશો, આફ્રિકા અને સમગ્ર હિંદ મહાસાગરના અર્થતંત્ર માટે ગલ્ફ વ્યાપારિક પ્રવેશદ્વાર છે. આ આર્થિક ભાગીદારી કરાર ના કારણે ભારતના મધ્યમ અને લઘુ ઉદ્યોગો (MSMEs) ને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મોટું પ્લેટફોર્મ મળશે.
ખાસ કરીને ઓમાને ભારતીય કારીગરો માટે અનપોલિશ્ડ માર્બલની નિકાસ પરનો દાયકાઓ જૂનો પ્રતિબંધ હટાવી લીધો છે. આનાથી રાજસ્થાન અને આંધ્રપ્રદેશના કારીગરોને મોટો ફાયદો થશે.
જ્યારે પીયૂષ ગોયલે જાહેરાત કરી ત્યારે તેમણે ઓમાનથી આવતી વિશેષ ખજૂરનું ભારતીય બજારમાં સ્વાગત કર્યું હતું.
ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ્સ નિકાસ
સંવાદદાતાના જણાવ્યા અનુસાર આ કરારમાં માલસામાનના વેપાર ઉપરાંત સેવાઓ અને વ્યાવસાયિકોની અવરજવર માટે પણ મોટી છૂટછાટો આપવામાં આવી છે. ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ્સ નિકાસ ક્ષેત્ર માટે આમાં એક વિશેષ ફાસ્ટ-ટ્રેક મંજૂરી માર્ગ તૈયાર કરાયો છે. USFDA અથવા યુકેની સંસ્થાઓ દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત ભારતીય જેનેરિક દવાઓને હવે ઓમાનમાં માત્ર ૯૦ દિવસની અંદર માર્કેટિંગ ઓથોરાઈઝેશન મળી જશે.
આ ઉપરાંત ભારતીય આઈટી પ્રોફેશનલ્સ, એન્જિનિયરો અને મેડિકલ સ્ટાફને ઓમાનમાં કામચલાઉ રોકાણ અને વિઝા પ્રક્રિયામાં મોટી રાહત મળશે.
છતાં નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ માં ભારતે ઓમાનમાંથી ૭.૨ બિલિયન ડોલરની આયાત કરી હતી, જેમાં ક્રૂડ ઓઇલ અને ખાતર મુખ્ય હતા.
આંતરરાષ્ટ્રીય મુક્ત વ્યાપાર
આગામી સમયમાં ભારત સરકાર આગામી પાંચ વર્ષમાં દેશની કુલ નિકાસને બે ટ્રિલિયન ડોલર સુધી પહોંચાડવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મુક્ત વ્યાપાર નીતિ હેઠળ ભારતે છેલ્લા સાડા ત્રણ વર્ષમાં ૩App વિકસિત દેશો સાથે નવ વ્યાપાર કરારો પૂર્ણ કર્યા છે. હાલમાં ઇઝરાયેલ, કેનેડા, ચિલી અને છ દેશોના જીસીસી બ્લોક સાથે પણ આવી જ વાટાઘાટો અંતિમ તબક્કામાં ચાલી રહી છે.
વધુમાં પીયૂષ ગોયલે જાહેરાત કરી તે પછી રશિયા અને મધ્ય એશિયાને આવરી લેતા યુરેશિયન જૂથ સાથે પણ નવી વાટાઘાટો શરૂ કરવામાં આવી છે.
હવે આ નવા કરારથી પશ્ચિમ એશિયાના બજારમાં ભારતીય ઉત્પાદનોનો દબદબો કેટલો વધે છે તે જોવાનું રહેશે.
પીયૂષ ગોયલે જાહેરાત કરી હોવા છતાં વૈશ્વિક સ્તરે વધી રહેલા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ વચ્ચે આ વ્યાપારિક લક્ષ્યોને પ્રાપ્ત કરવા ભારત માટે એક મોટો પડકાર રહેશે. શું ઓમાન સાથેનો આ નવો વ્યાપાર કરાર ભારતને સમગ્ર ગલ્ફ સહકાર પરિષદ (GCC) સાથે મુક્ત વ્યાપાર કરાર વહેલી તકે પૂર્ણ કરવામાં મદદ કરશે? શું ભારતીય ફાર્મા અને ટેક્સટાઇલ સેક્ટર આ નવી ડ્યુટી-ફ્રી તકનો લાભ ઉઠાવીને ચીન જેવા સ્પર્ધક દેશોને પછાડી શકશે?
