પંજાબમાં આમ આદમી પાર્ટી (AAP) સરકાર દ્વારા રાજ્યને નશા-મુક્ત અને ગેંગસ્ટર-મુક્ત બનાવવા માટે ચલાવવામાં આવી રહેલી ઝુંબેશ હવે એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક પર પહોંચી ગઈ છે. મુખ્ય પ્રવક્તા અને ધારાસભ્ય કુલદીપ ધાલીવાલે તાજેતરમાં જાહેર કરેલા આંકડા દર્શાવે છે કે, 'યુદ્ધ નશેઆં વિરુદ્ધ' (ડ્રગ્સ વિરોધી યુદ્ધ) અભિયાન અંતર્ગત ૧ માર્ચ, ૨૦૨૫ થી ૨૫ જૂન, ૨૦૨૬ સુધીમાં ૫,૦૯૧ કેસ નોંધીને ૭,૧૦૫ ડ્રગ સ્મગલરોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. આ ગાળા દરમિયાન ૩,૧૦૩ કિલો હેરોઈન સહિત કરોડો રૂપિયાની ડ્રગ મની જપ્ત કરીને માન સરકારે સંગઠિત ગુનાખોરીની કમર તોડવાનો મોટો દાવો કર્યો છે.
જો કે, આ આંકડાકીય સફળતાની સમાંતર હવે આ મુદ્દે તીવ્ર રાજકીય ગરમાવો પણ આવી ગયો છે. પંજાબ સરકારે આરોપ લગાવ્યો છે કે રાજ્યની ૫૩૨ કિલોમીટર લાંબી આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ પરથી પાકિસ્તાની ડ્રોન દ્વારા થતી ડ્રગ્સ અને હથિયારોની હેરાફેરી રોકવામાં કેન્દ્ર સરકાર તરફથી પૂરતો સહયોગ મળી રહ્યો નથી. સરહદ પર 'એન્ટી-ડ્રોન સિસ્ટમ' ઉપલબ્ધ ન કરાવવાના કારણે પંજાબ પોલીસ અને સુરક્ષા એજન્સીઓ સામે મોટો પડકાર ઉભો થયો છે, જેનાથી પંજાબ અને કેન્દ્ર વચ્ચે સરહદી સુરક્ષા વ્યવસ્થાને લઈને ગંભીર સવાલો ઉભા થયા છે.
આ લડાઈ માત્ર આંતરિક કાયદો અને વ્યવસ્થા પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તેમાં ગુજરાત કનેક્શન અને આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્ક પણ સામેલ છે. ધાલીવાલના જણાવ્યા અનુસાર, પંજાબમાં પકડાયેલા સ્મગલરોમાં ગુજરાતના નેટવર્કની સંડોવણી પણ બહાર આવી છે, જે ડ્રગ્સના રાષ્ટ્રીય સ્તરના ફેલાવાને દર્શાવે છે. બીજી તરફ, કેનેડા, દુબઈ અને ઈંગ્લેન્ડ જેવા દેશોમાં બેસીને પંજાબમાં ખંડણી અને આતંક ફેલાવતા ગેંગસ્ટરોને ભારત પરત લાવવા (Extradition) માટે કેન્દ્ર સરકારની રાજદ્વારી મદદ અનિવાર્ય છે, જેમાં વિલંબ થતાં પંજાબની સુરક્ષા વ્યવસ્થા સતત જોખમમાં મુકાઈ રહી છે.
રેકોર્ડબ્રેક જપ્તી: ૧ માર્ચ, ૨૦૨૫ થી ૨૫ જૂન, ૨૦૨૬ સુધીમાં ૭,૧૦૫ ડ્રગ સ્મગલરોની ધરપકડ અને ૩,૧૦૩ કિલો હેરોઈન સહિત રૂ. ૧૮.૭૩ કરોડની ડ્રગ મની જપ્ત કરવામાં આવી છે.
ગેંગસ્ટરો પર પ્રહાર: 'ગેંગસ્ટરાં તે વાર' અભિયાન હેઠળ ૫૬૨ સ્થળોએ દરોડા પાડીને ૧૪૭ ખતરનાક ગુનેગારો સહિત ૩૩૨ આરોપીઓની ધરપકડ કરાઈ છે. કુલ ધરપકડનો આંકડો ૪૦,૩૫૩ પર પહોંચ્યો છે.
કેન્દ્ર સરકાર પર ગંભીર આક્ષેપ: પંજાબની ૫૩૨ કિમી લાંબી ભારત-પાકિસ્તાન સરહદ પર કેન્દ્ર દ્વારા 'એન્ટી-ડ્રોન સિસ્ટમ' ન આપવાને કારણે ડ્રગ્સની હેરાફેરી સંપૂર્ણ નાબૂદ થઈ શકી નથી.
આંતરરાષ્ટ્રીય પડકાર: દુબઈ, ઈંગ્લેન્ડ અને કેનેડાથી ઓપરેટ થતા ગેંગસ્ટરોના લોકેશન પર નજર રખાઈ રહી છે, પરંતુ કેન્દ્રના વિદેશ મંત્રાલયના સક્રિય સહયોગ વિના તેમને ભારત લાવવા અશક્ય છે.
લોકકલ્યાણ યોજનાઓનું કાર્ડ: કાયદો-વ્યવસ્થાની કડકાઈ સાથે માન સરકારે ૬૦૦ યુનિટ મફત વીજળી, મહિલાઓને માસિક આર્થિક સહાય અને રૂ. ૧૦ લાખના હેલ્થ કાર્ડ જેવી યોજનાઓથી જનસમર્થન મજબૂત રાખવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
પંજાબ છેલ્લા બે દાયકાથી ડ્રગ્સ અને સરહદ પારથી થતી નશાની હેરાફેરીથી પીડિત રહ્યું છે. ભૂતકાળની સરકારો પર ડ્રગ માફિયાઓ સાથે મિલીભગત હોવાના આક્ષેપો થતા રહ્યા છે. ભગવંત માનની આગેવાની હેઠળની આપ સરકારે સત્તા પર આવ્યા બાદ ડ્રગ્સના મોટા ડીલરોના ઘરો પર બુલડોઝર ફેરવવાની અભૂતપૂર્વ કાર્યવાહી શરૂ કરી છે, જે ઉત્તર ભારતના રાજકારણમાં એક નવો ટ્રેન્ડ દર્શાવે છે. જનતાના ડરને દૂર કરવા માટે સરકારે હેલ્પલાઈન નંબર (93946-93946) પણ શરૂ કર્યો છે, જેનાથી પબ્લિક ઈન્ટેલિજન્સ મજબૂત થઈ છે.
ભવિષ્યની દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, જો કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકાર વચ્ચે આ વિવાદ આમ જ ચાલતો રહેશે, તો સરહદી સુરક્ષામાં મોટી ખામીઓ સર્જાઈ શકે છે. ટેકનોલોજીની ઉણપ અને કેન્દ્રીય એજન્સીઓ (જેમ કે BSF) અને રાજ્ય પોલીસ વચ્ચે યોગ્ય તાલમેલનો અભાવ પંજાબના યુવાધનને વધુ નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. બીજી તરફ, આપ સરકાર આ મુદ્દાને રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉઠાવીને આગામી ચૂંટણીઓમાં કેન્દ્રની ભાજપ સરકાર સામે રાજકીય હથિયાર તરીકે વાપરી શકે છે.
પંજાબ સરકારની ડ્રગ્સ અને ગેંગસ્ટરો સામેની આ આક્રમક નીતિ વહીવટી દ્રષ્ટિએ સરાહનીય છે અને તેના આંકડા પણ તેની સાક્ષી પૂરે છે. પરંતુ, પંજાબ જેવા સંવેદનશીલ સરહદી રાજ્યને સંપૂર્ણપણે નશા-મુક્ત કરવું એ માત્ર કોઈ એક રાજ્ય સરકારના બળ પર શક્ય નથી. આંતરરાષ્ટ્રીય ડ્રોન હુમલા અને વિદેશી ધરતી પરથી ચાલતા ગેંગસ્ટર નેટવર્કને તોડવા માટે કેન્દ્ર અને પંજાબ સરકારે રાજકીય મતભેદો બાજુ પર મૂકીને સંયુક્ત વ્યુહરચના અપનાવવી જ પડશે, નહિતર દેશની સુરક્ષા સામે મોટું જોખમ ઉભું થઈ શકે છે.
