નવી દિલ્હી: રાજ્યસભાએ બુધવારે પ્રિવેન્શન ઑફ ઇન્સલ્ટ્સ ટુ નેશનલ ઑનર (એમેન્ડમેન્ટ) બિલ, પસાર કર્યું છે. આ બિલ રાષ્ટ્રગીત 'જન ગણ મન' ને જે કાયદાકીય સુરક્ષા મળે છે, તેવી જ સુરક્ષા રાષ્ટ્રીય ગીત 'વંદે માતરમ' ને પણ આપવાનો ઉદ્દેશ્ય ધરાવે છે.
આ કાયદો પ્રિવેન્શન ઑફ ઇન્સલ્ટ્સ ટુ નેશનલ ઑનર એક્ટ, 1971 માં સુધારો કરે છે, જેથી 'વંદે માતરમ' નું ઇરાદાપૂર્વક અપમાન કરનારાઓને ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ, દંડ અથવા બંનેની સજા થઈ શકે.
બિલ પરની ચર્ચાનો જવાબ આપતા, ગૃહ રાજ્યમંત્રી નિત્યાનંદ રાયે આ સુધારાને માત્ર એક કાયદાકીય માપદંડ કરતાં વધુ ગણાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે, “આ ભારતની આત્મા, આપણી રાષ્ટ્રીય ચેતના, સાંસ્કૃતિક વારસો અને સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના આદર્શો પ્રત્યેની સામૂહિક પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.”
રાયે યાદ અપાવ્યું કે 1971નો કાયદો મૂળ રૂપે રાષ્ટ્રધ્વજ, બંધારણ અને રાષ્ટ્રગાનને સુરક્ષા પૂરી પાડતો હતો. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે 1875 માં બંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાય દ્વારા રચિત 'વંદે માતરમ' ઊંડો ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવે છે. મંત્રીએ સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામની મુખ્ય ક્ષણો પર પ્રકાશ પાડ્યો, જેમાં નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝ દ્વારા 1928 માં તેનું સંપૂર્ણ સંગીતમય સંસ્કરણ બનાવવાનો પ્રયાસ અને સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ દ્વારા 15 ઓગસ્ટ 1947 ના રોજ સવારે ઓલ ઇન્ડિયા રેડિયો પર પંડિત ઓમકારનાથ ઠાકુર દ્વારા સંપૂર્ણ ગીત રજૂ કરવાનો નિર્ણય શામેલ છે. તેમણે ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદના 1950 ના બંધારણ સભાના નિવેદનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેમાં 'વંદે માતરમ' ને રાષ્ટ્રગીત સમાન સન્માન આપવાની વાત હતી.
મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે 'વંદે માતરમ' નો વિરોધ રાષ્ટ્રીય ગૌરવને નબળો પાડતી તુષ્ટિકરણની નીતિ સમાન છે.
ચર્ચાની શરૂઆત કરતા, ભાજપના સાંસદ ડૉ. રાધા મોહન દાસ અગ્રવાલે નોંધ્યું કે આ ગીતને 123 વર્ષથી વધુ સમયથી અનાદરનો સામનો કરવો પડ્યો છે, તેમ છતાં તેણે ભારતના સ્વાતંત્ર્ય માટે પોતાના પ્રાણ ન્યોછાવર કરનારા અસંખ્ય ક્રાંતિકારીઓને પ્રેરણા આપી હતી. તેમણે આક્ષેપ કર્યો કે 1923 માં કોંગ્રેસના સત્ર દરમિયાન આ ગીતનું અપમાન થયું હતું.
વાયએસઆરસીપીના ગોલ્લા બાબુરાવે બિલનું સ્વાગત કર્યું અને તમામ સભ્યોને રાષ્ટ્રીય ગીતને જાળવી રાખવા અને તેનું સન્માન કરવા વિનંતી કરી. તેમણે કહ્યું, “વંદે માતરમ માત્ર એક ગીત નથી, પરંતુ પ્રેરણાનો સ્ત્રોત છે જેણે અસંખ્ય સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓને પ્રેરિત કર્યા.” તેમણે આ કાયદો લાવવા બદલ સરકારને શ્રેય આપ્યો.
બીજુ જનતા દળના સુલતા દેઓ, આમ આદમી પાર્ટીના સંજય સિંહ અને એઆઈએડીએમકેના ડૉ. એમ. થમ્બિદુરાઈ સહિત અન્ય ઘણા સભ્યોએ ચર્ચામાં ભાગ લીધો.
રાજ્યસભામાં બિલ પસાર થવું એ ભારતના રાષ્ટ્રીય ગીતના કાયદાકીય સન્માનને મજબૂત કરવા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે, જેણે સ્વાતંત્ર્ય ચળવળને વેગ આપવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.
