ન્યૂયોર્ક [યુએસ]: ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UNGA)ના 80મા સત્રમાં શક્તિશાળી સંબોધન કર્યું હતું. તેમણે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું કે ભારત (Bharat) હંમેશા તેની 'પસંદગીની સ્વતંત્રતા' જાળવી રાખશે અને **'ગ્લોબલ સાઉથ'**ના દેશોનો અવાજ બનવાનું ચાલુ રાખશે. યુએન ચાર્ટરના સિદ્ધાંતોને યાદ કરીને, જયશંકરે આધુનિક વિશ્વ માટે ભારતનો અભિગમ રજૂ કર્યો, જેમાં સંકટના સમયે પડોશી દેશોને મદદ કરવા અને આતંકવાદ સામે **'ઝીરો-ટોલરન્સ'**ની નીતિનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ પર ભારતની વધતી ભૂમિકા અને નીતિઓ વિશે તેમણે દુનિયાને માહિતગાર કર્યા.
જયશંકર દ્વારા રજૂ કરાયેલા ભારતના ત્રણ મુખ્ય સિદ્ધાંતો
વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે આજના સમકાલીન વિશ્વ માટે ભારતના અભિગમને માર્ગદર્શન આપતા ત્રણ મુખ્ય સિદ્ધાંતો પર ભાર મૂક્યો:
આત્મનિર્ભરતા (Self-Reliance)
જયશંકરે કહ્યું કે પહેલો સિદ્ધાંત 'આત્મનિર્ભરતા' છે. આના દ્વારા ભારત પોતાને આર્થિક, તકનીકી અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રે મજબૂત બનાવી રહ્યું છે, જેથી તે કોઈપણ બાહ્ય દબાણ વિના પોતાના નિર્ણય લઈ શકે. આનાથી ભારત વૈશ્વિક સ્તરે વધુ સક્રિય ભૂમિકા ભજવવા સક્ષમ બનશે.
આત્મરક્ષા (Securing Oneself)
બીજો સિદ્ધાંત 'આત્મરક્ષા' છે, એટલે કે પોતાની સુરક્ષા કરવી. ભારતે આતંકવાદ માટે 'ઝીરો-ટોલરન્સ' (Zero-Tolerance for Terrorism)ની નીતિ અપનાવી છે. આ નીતિ માત્ર આતંકવાદ સામેની લડાઈ સુધી સીમિત નથી, પરંતુ તેમાં સરહદોનું મજબૂત સંરક્ષણ, વૈશ્વિક ભાગીદારી બનાવવી અને વિદેશમાં રહેતા ભારતીય સમુદાયના હિતોનું રક્ષણ કરવું પણ સામેલ છે.
આત્મવિશ્વાસ (Self-Confidence) અને ગ્લોબલ સાઉથનો અવાજ
ત્રીજો સિદ્ધાંત 'આત્મવિશ્વાસ' છે. જયશંકરે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે આત્મવિશ્વાસ સાથે ભારત હંમેશા તેની 'પસંદગીની સ્વતંત્રતા' જાળવી રાખશે. આનો અર્થ છે કે ભારત કોઈ પણ પાવર બ્લોકનો ભાગ બન્યા વિના, પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતોના આધારે નિર્ણય લેશે. સાથે જ, ભારત હંમેશા વિકાસશીલ દેશોના સમૂહ **'ગ્લોબલ સાઉથ'**નો અવાજ બની રહેશે.
સંકટના સમયે ભારતની ભૂમિકા અને વૈશ્વિક યોગદાન
જયશંકરે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે મુશ્કેલ સમયમાં વિશ્વ સમુદાયની મદદ માટે આગળ આવવું જરૂરી છે.
પડોશીઓને મદદ: ભારતે સંકટના સમયે તેના પડોશીઓ – પછી તે નાણાં, ખાદ્ય સામગ્રી, ખાતર કે પછી ઈંધણની જરૂરિયાત હોય – તેને તત્કાલ મદદ પૂરી પાડી છે.
માનવતાવાદી સહાય: તાજેતરના ભૂકંપ દરમિયાન ભારતે અફઘાનિસ્તાન અને મ્યાનમારના લોકોને માનવતાવાદી સહાય પૂરી પાડી.
વૈશ્વિક સુરક્ષા: મિડિયા અહેવાલો મુજબ, ઉત્તરી અરબી સમુદ્રમાં સલામત વાણિજ્ય સુનિશ્ચિત કરવા, ચાંચિયાગીરી સામે લડવા અને શિપિંગ પરના હુમલાઓને રોકવાના ભારતના પ્રયાસો પણ નોંધપાત્ર છે. ભારતીય સૈનિકો શાંતિ જાળવણીમાં, નૌસૈનિકો દરિયાઈ શિપિંગના રક્ષણમાં, અને સુરક્ષા દળો આતંકવાદનો સામનો કરવામાં મદદ કરે છે.
માનવ વિકાસ: ભારતીય ડોકટરો અને શિક્ષકો સમગ્ર વિશ્વમાં માનવ વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે. ભારતીય ઉદ્યોગ સસ્તું ઉત્પાદનો બનાવે છે, અને ટેકનોલોજી નિષ્ણાતો ડિજિટાઇઝેશનને પ્રોત્સાહન આપે છે. ભારતીય તાલીમ સુવિધાઓ સમગ્ર વિશ્વ માટે ખુલ્લી છે, જે ભારતીય વિદેશ નીતિનો મુખ્ય ભાગ છે.
આ સંબોધનમાં ગુજરાત સહિત સમગ્ર દેશમાં ભારતની વૈશ્વિક છબી મજબૂત બની હોવાનો અહેસાસ કરાવ્યો છે.
