હિન્દુ ધર્મમાં એકાદશી તિથિનું વિશેષ મહત્વ છે, જે ભગવાન વિષ્ણુને સમર્પિત છે. વર્ષ 2026 માં, શ્રાવણ માસ 30 જુલાઈથી 28 ઓગસ્ટ સુધી રહેશે, જેમાં કામિકા એકાદશી અને શ્રાવણ પુત્રદા એકાદશી જેવા પવિત્ર વ્રતો આવશે. આ બંને એકાદશીઓ અત્યંત પુણ્યદાયી માનવામાં આવે છે, જે ભક્તોને આધ્યાત્મિક લાભ અને મનોકામના પૂર્તિ પ્રદાન કરે છે. આ વિગતવાર વિશ્લેષણમાં, આપણે આ એકાદશીઓની તિથિ, પૂજા વિધિ, શુભ મુહૂર્ત અને તેમના ધાર્મિક મહત્વને ઊંડાણપૂર્વક સમજીશું.
શ્રાવણ માસના કૃષ્ણ પક્ષની એકાદશી 'કામિકા એકાદશી' તરીકે ઓળખાય છે, જે 9 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ ઉજવાશે. પંચાંગ અનુસાર, એકાદશી તિથિ 8 ઓગસ્ટના બપોરે 1 વાગ્યે 59 મિનિટે શરૂ થઈને 9 ઓગસ્ટના સવારે 11 વાગ્યે 04 મિનિટ સુધી રહેશે. ઉદયાતિથિના આધારે, 9 ઓગસ્ટ, રવિવારે વ્રત રાખવામાં આવશે. પૂજા માટે સવારે 7 વાગ્યે 27 મિનિટથી બપોરે 12 વાગ્યે 26 મિનિટનો સમય શુભ છે, અને પારણા 10 ઓગસ્ટના સવારે 5 વાગ્યે 47 મિનિટથી 8 વાગ્યાની વચ્ચે કરી શકાશે. આ વ્રત ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીની કૃપા લાવે છે, પાપોનો નાશ કરે છે અને જીવનમાં સકારાત્મકતા વધે છે.
બીજી તરફ, શ્રાવણ માસના શુક્લ પક્ષની એકાદશી 'શ્રાવણ પુત્રદા એકાદશી' તરીકે ઓળખાય છે, જે 23 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ આવશે. પંચાંગ મુજબ, એકાદશી તિથિ 23 ઓગસ્ટના વહેલી સવારે 2 વાગ્યે શરૂ થઈને 24 ઓગસ્ટના સવારે 4 વાગ્યે 18 મિનિટ સુધી ચાલશે. 23 ઓગસ્ટ, રવિવારે ઉદયાતિથિ સાથે આખો દિવસ એકાદશી તિથિ હોવાથી, આ દિવસે વ્રત રાખવું માન્ય રહેશે. પૂજા માટે સવારે 7 વાગ્યે 32 મિનિટથી બપોર સુધીનો સમય શુભ માનવામાં આવે છે. આ એકાદશી ખાસ કરીને સંતાન પ્રાપ્તિની ઈચ્છા ધરાવતા યુગલો માટે અત્યંત ફળદાયી છે. આ વ્રત કરવાથી સંતાન સુખ પ્રાપ્ત થાય છે અને બાળકોના જીવનમાં સુખ-સમૃદ્ધિ આવે છે.
બંને એકાદશીના દિવસે વહેલી સવારે સ્નાન કરીને સ્વચ્છ વસ્ત્રો ધારણ કરવા. ભગવાન વિષ્ણુની મૂર્તિ અથવા છબી સ્થાપિત કરીને દીવો પ્રગટાવવો. તુલસી પત્ર, ફળ, ફૂલ અને મીઠાઈ અર્પણ કરવા. વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામ અથવા એકાદશી વ્રત કથાનું પઠન કરવું અને આરતી કરવી. આ દિવસે અન્નનું સેવન ટાળવું અને ફળહાર કરવો. રાત્રિ જાગરણ કરીને ભગવાનનું સ્મરણ કરવું પણ શુભ મનાય છે. બીજા દિવસે પારણા સમયે બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવીને દાન આપવું જોઈએ. આ વ્રતો શ્રદ્ધાપૂર્વક કરવાથી મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે અને તમામ કષ્ટો દૂર થાય છે.
