જાણો મેમરી લોસનું જોખમ કેમ વધારે છે માનસિક તણાવ, નવા અભ્યાસમાં ખુલાસો
માનસિક તણાવ અને ખાસ કરીને નિરાશાની લાગણી વૃદ્ધોમાં યાદશક્તિ ઘટાડવાનું મુખ્ય કારણ બની રહી છે. રટગર્સ હેલ્થના નવા સંશોધન મુજબ, મનમાં દબાયેલો તણાવ મેમરી લોસની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે. આ અભ્યાસ ખાસ કરીને ચાઇનીઝ અમેરિકન વૃદ્ધો પર કરવામાં આવ્યો હતો. સંશોધકોએ શોધી કાઢ્યું કે જ્યારે લોકો તેમની મુશ્કેલીઓ વ્યક્ત કરવાને બદલે અંદર ઉતારી દે છે, ત્યારે મગજ પર તેની ગંભીર અસર થાય છે. નવાઈની વાત એ છે કે સામાજિક સમર્થન પણ આ આંતરિક નુકસાનને રોકી શકતું નથી.
માનસિક તણાવ અને યાદશક્તિમાં ઘટાડો
રટગર્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ દ્વારા હાથ ધરાયેલ આ અભ્યાસ જર્નલ ઓફ પ્રિવેન્શન ઓફ અલ્ઝાઈમર ડિસીઝમાં પ્રકાશિત થયો છે. તેમાં 60 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોના ડેટાની તપાસ કરવામાં આવી હતી.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર મેમરી લોસ માટે નિરાશાની લાગણી સૌથી વધુ જવાબદાર પરિબળ સાબિત થઈ છે. સંશોધકોએ વર્ષ 2011 થી 2017 દરમિયાન 1,500 થી વધુ લોકોના ઇન્ટરવ્યુ લીધા હતા.
નોંધવા જોગ છે કે સાંસ્કૃતિક દબાણને કારણે એશિયન અમેરિકનોમાં માનસિક સમસ્યાઓ ઘણીવાર ધ્યાન બહાર રહે છે. લોકો સફળ દેખાવાના દબાણમાં પોતાની ભાવનાત્મક લડાઈ છુપાવે છે.
ખાસ કરીને ભાષાકીય અવરોધો અને સાંસ્કૃતિક તફાવતો આ માનસિક તણાવમાં વધારો કરે છે. આંતરિક તણાવ મગજની કોષિકાઓને નબળી પાડે છે અને યાદશક્તિ છીનવી લે છે.
આ ઘટના એ સમયે સામે આવી છે જ્યારે એશિયન અમેરિકન વૃદ્ધોની વસ્તી ઝડપથી વધી રહી છે. આ જૂથ પર અગાઉ ક્યારેય આટલું ઊંડું સંશોધન થયું નથી.
નિરાશાની લાગણી અને મગજ પર તેની અસર
ઉલ્લેખનીય છે કે આંતરિક તણાવમાં લોકો પોતાની પીડાને બહાર લાવવાને બદલે અંદર શોષી લે છે. આ પ્રકારનો માનસિક તણાવ સીધો સંજ્ઞાનાત્મક સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડે છે.
વધુમાં સંશોધકોએ પડોશીઓ કે સમુદાયના જોડાણને પણ આ અભ્યાસમાં સામેલ કર્યા હતા. જોકે સામાજિક એકતા મેમરી લોસ રોકવામાં બહુ પ્રભાવશાળી સાબિત થઈ નથી.
ત્યારે મિશેલ ચેને જણાવ્યું કે આ લાગણીઓ બદલી શકાય તેવી છે. જો સમયસર તણાવ મુક્તિના પગલાં લેવામાં આવે તો મગજનું સ્વાસ્થ્ય જાળવી શકાય છે.
આ ઉપરાંત સાંસ્કૃતિક રીતે સંવેદનશીલ અભિગમ અપનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. વૃદ્ધોની લાગણીઓને સમજવી હવે તબીબી જરૂરિયાત બની ગઈ છે.
વૃદ્ધોમાં મેમરી લોસ અટકાવવા માટેના સૂચનો
નોંધવા જોગ છે કે નિરાશાની લાગણી મગજના વૃદ્ધત્વની પ્રક્રિયાને ઘણી ઝડપી બનાવી દે છે. આ અભ્યાસ શિકાગો વિસ્તારમાં રહેતા લોકો પર કેન્દ્રિત હતો.
આ સંદર્ભે ભાવનાત્મક સુખાકારી અને મગજની તંદુરસ્તી વચ્ચે ઊંડો સંબંધ જોવા મળ્યો છે. ન્યુરોલોજીના નિષ્ણાતો હવે આ દિશામાં નવી સારવાર પદ્ધતિઓ વિચારી રહ્યા છે.
જ્યારે લોકો તણાવને વ્યક્ત કરવાનું શરૂ કરે છે, ત્યારે મગજ પરનો બોજ ઓછો થાય છે. આ અભ્યાસ અલ્ઝાઈમર અને ડિમેન્શિયાના સંશોધનમાં નવો વળાંક લાવશે.
યાદશક્તિ બચાવવા માટે માત્ર દવાઓ જ નહીં પરંતુ માનસિક શાંતિ પણ અનિવાર્ય છે. સંશોધન સૂચવે છે કે આપણે વૃદ્ધોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે વધુ જાગૃત થવું પડશે.
મેમરી લોસ જેવી ગંભીર સમસ્યાથી બચવા માટે વૃદ્ધોમાં માનસિક તણાવનું વ્યવસ્થાપન કરવું અત્યંત જરૂરી છે. રટગર્સ હેલ્થના આ સંશોધન બાદ હવે વૈશ્વિક સ્તરે માનસિક સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યેની રણનીતિ બદલાઈ શકે છે. શું ભવિષ્યમાં નિરાશાની લાગણીને દૂર કરવા માટે કોઈ વિશિષ્ટ સાંસ્કૃતિક થેરાપી વિકસાવવામાં આવશે? આ પ્રશ્ન હવે તબીબી જગત સામે ઊભો છે.
