ગાઝા શાંતિ યોજના: વર્ષોથી ચાલી રહેલા ઇઝરાયલ-હમાસ સંઘર્ષને સમાપ્ત કરવા માટે, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પએ એક નક્કર 'ગાઝા પીસ પ્લાન' રજૂ કર્યો છે. ટ્રમ્પે હમાસને ખુલ્લી ચેતવણી આપી છે કે જો તેઓ આ શાંતિ પ્રસ્તાવને સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરશે અને ગાઝામાં સત્તા છોડશે નહીં, તો તેમને સંપૂર્ણ તબાહીનો સામનો કરવો પડશે. આ ચેતવણીથી વૈશ્વિક સ્તરે રાજકારણમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે.
કોણ, શું અને ક્યાં: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે હમાસને રવિવારે સાંજે 6 વાગ્યા (યુએસ સમય મુજબ) સુધીનો અંતિમ સમય આપ્યો હતો. ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે, જો આ સમયમર્યાદામાં સમજૂતી નહીં થાય તો હમાસ પર 'હર તરહ કા નરક ટૂટ પડેગા'. ટ્રમ્પનો આ 20-સૂત્રીય શાંતિ પ્રસ્તાવ હાલ પૂરતી લડાઈ બંધ કરવા અને યુદ્ધ પછીના ગાઝાના વહીવટના માળખા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. વ્હાઇટ હાઉસે આ યોજનાને સંઘર્ષ સમાપ્ત કરવા માટેનો બ્લૂપ્રિન્ટ ગણાવ્યો છે.
શું છે ટ્રમ્પના 20-સૂત્રીય શાંતિ પ્રસ્તાવની મુખ્ય શરતો?
આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગાઝામાં સ્થાયી શાંતિ લાવવાનો છે, જેના માટે કેટલાક કડક નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે.
તાત્કાલિક યુદ્ધવિરામ અને બંધકોની મુક્તિ
યોજના અનુસાર, તાત્કાલિક યુદ્ધવિરામ (Ceasefire) લાગુ કરવામાં આવશે. આના બદલામાં હમાસે ઇઝરાયેલ દ્વારા પકડાયેલા તમામ બંધકો (Hostages) ને મુક્ત કરવા પડશે. અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ સંકેત આપ્યો છે કે હમાસે આ પ્રસ્તાવ પર સામાન્ય રીતે સહમતિ આપી દીધી છે, પરંતુ હજી ઘણી વિગતો પર કામ ચાલી રહ્યું છે.
ગાઝાના યુદ્ધોત્તર વહીવટનું માળખું
ટ્રમ્પના પ્રસ્તાવમાં ગાઝા માટે એક અસ્થાયી ગવર્નિંગ બોર્ડ બનાવવાની વાત છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, ટ્રમ્પ પોતે આ બોર્ડના અધ્યક્ષ બની શકે છે અને તેમાં બ્રિટનના ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન ટોની બ્લેર જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિઓનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
હમાસનું નિઃશસ્ત્રીકરણ: આ યોજનામાં સ્પષ્ટ છે કે હમાસના સશસ્ત્ર સભ્યોએ સંપૂર્ણપણે હથિયાર હેઠા મૂકવા પડશે અને તેમને ગાઝાના ભાવિ શાસનમાંથી બાકાત રાખવામાં આવશે.
સ્થળાંતર નહીં: પ્રસ્તાવમાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે ગાઝાના લોકોને બળજબરીથી સ્થળાંતર (Displacement) કરવામાં આવશે નહીં. જો બંને પક્ષો શરતો સ્વીકારશે તો યુદ્ધ તાત્કાલિક બંધ થઈ જશે.
ઇઝરાયલનું સમર્થન અને હમાસની અનિશ્ચિતતા
ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ ટ્રમ્પની શાંતિ યોજનાનું સમર્થન કર્યું છે. ટ્રમ્પે ખુદ જણાવ્યું હતું કે, 'બીબી (નેતન્યાહૂ) આ માટે તૈયાર છે.' તેમણે હમાસને ચેતવણી આપી કે જો તેઓ આ યોજનાને નકારે છે, તો ઇઝરાયલને હમાસના ખતરાને સંપૂર્ણપણે નષ્ટ કરવા માટે યુએસનું સંપૂર્ણ સમર્થન મળશે.
અમેરિકી વિદેશ મંત્રી રુબિયોએ જણાવ્યું કે હમાસે બંધકોની મુક્તિના પ્રથમ તબક્કા માટે સહમતિ આપી છે. જોકે, આગળની વ્યવસ્થાઓ, તકનીકી અને તાર્કિક પાસાઓ પર હજી કામ ચાલી રહ્યું છે. અમેરિકા વાટાઘાટો દરમિયાન એ નક્કી કરશે કે હમાસ ખરેખર શાંતિ માટે ગંભીર છે કે નહીં.
ગુજરાત પર અસર: આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ અને સ્થિરતા ભારત અને ગુજરાતના આર્થિક હિતો માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે, ખાસ કરીને મધ્ય પૂર્વમાં મોટા પ્રમાણમાં રહેતા ગુજરાતી ડાયસ્પોરા અને ઊર્જા સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને. આ શાંતિ યોજનાની સફળતા પ્રદેશમાં સ્થિરતા લાવી શકે છે.
હાલની તાત્કાલિક પ્રાથમિકતા તમામ બંધકોની તાત્કાલિક મુક્તિ સુનિશ્ચિત કરવાની છે, જેના બદલામાં ઇઝરાયેલને ગાઝામાં મધ્યની સ્થિતિ એટલે કે યલો લાઇન (Yellow Line) પર પાછા ફરવું પડશે. આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં આ મુદ્દો ટોચ પર છે અને વિશ્વની નજર હમાસના અંતિમ નિર્ણય પર ટકેલી છે.
શું તમને લાગે છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો આ પ્રસ્તાવ લાંબા ગાળાની શાંતિ લાવવામાં સફળ થશે?
