"અમને હોર્મુઝની જરૂર નથી": ટ્રમ્પે ચીન, જાપાન અને નાટોને મેદાનમાં ઉતરવા પડકાર્યા; ઇરાન પર સૈન્ય કાર્યવાહી તેજ
વોશિંગ્ટન ડીસી [યુએસ]: અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પશ્ચિમ એશિયાના સંઘર્ષમાં એક નવો વળાંક લાવતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અમેરિકાને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz) જળમાર્ગની કોઈ ખાસ "જરૂર" નથી. તેમણે ભારત, ચીન, જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા દેશોને આ મુદ્દે સૈન્ય રીતે સક્રિય થવા આહ્વાન કર્યું છે, કારણ કે આ દેશો તેમની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે આ માર્ગ પર વધુ નિર્ભર છે.
"ચીન અને જાપાન કેમ કંઈ કરતા નથી?"
પામ બીચ જતા પહેલા પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે, "અમને આ માર્ગની જરૂર નથી, યુરોપને જરૂર છે. ચીન તેની ૯૦ ટકા ઉર્જા માટે અને જાપાન ૯૫ ટકા ઉર્જા માટે આ માર્ગનો ઉપયોગ કરે છે. તે સારું રહેશે જો આ દેશો પણ આમાં થોડો સહયોગ આપે."
ટ્રમ્પના મતે, હોર્મુઝ જળમાર્ગને ખોલવો એ એક "સરળ સૈન્ય દાવપેચ" છે, પરંતુ તેના માટે અન્ય દેશોએ જહાજો અને સંસાધનોની મદદ પૂરી પાડવી જોઈએ.
નાટો (NATO) ને ગણાવ્યું 'પેપર ટાઈગર'
ટ્રમ્પે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'ટ્રુથ સોશિયલ' પર આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારો અને ખાસ કરીને નાટો (NATO) દેશો પર આકરા પ્રહાર કર્યા હતા:
ડરપોક (Cowards): ટ્રમ્પે અમેરિકાના સાથી દેશોને "ડરપોક" ગણાવ્યા કારણ કે તેઓ ઇરાન સામેના સૈન્ય અભિયાનમાં મદદ કરવા તૈયાર નથી.
તેલના ભાવ: "તેઓ તેલના વધતા ભાવ વિશે ફરિયાદ કરે છે, પરંતુ હોર્મુઝને ખોલવા માટે સૈન્ય મદદ કરવા માંગતા નથી. અમેરિકા વિના નાટો માત્ર એક 'પેપર ટાઈગર' છે," તેમ ટ્રમ્પે લખ્યું હતું.
ઇરાન વિરુદ્ધ સૈન્ય સ્થિતિ: "તેઓ ખતમ થઈ ગયા છે"
ઇરાન સાથે ચાલી રહેલા સંઘર્ષના ૨૧માં દિવસે ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે ઇરાનની સૈન્ય શક્તિ લગભગ નષ્ટ થઈ ગઈ છે:
નૌકાદળ અને વાયુસેના: ટ્રમ્પે કહ્યું કે અમેરિકી દળોએ ઇરાનની નેવી, એરફોર્સ અને એન્ટી-એરક્રાફ્ટ સિસ્ટમને તોડી પાડી છે.
ઇઝરાયેલ સાથે તાલમેલ: તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ બંને માત્ર "વિજય" ઈચ્છે છે અને બંનેના લક્ષ્યો સમાન છે.
ખાર્ગ આઈલેન્ડ: ઇરાનના મહત્વના ખાર્ગ આઈલેન્ડ (Kharg Island) પર હુમલાના પ્લાન વિશે પૂછતા ટ્રમ્પે રહસ્ય જાળવી રાખ્યું હતું.
[Table: Dependency on Strait of Hormuz for Energy]
| દેશ/સંસ્થા | ઉર્જા નિર્ભરતા (અંદાજિત) | ટ્રમ્પનું વલણ |
| ચીન | ૯૦% | સૈન્ય રીતે સામેલ થવું જોઈએ |
| જાપાન | ૯૫% | મદદ માટે જહાજો મોકલવા જોઈએ |
| યુરોપ/નાટો | ઊંચી નિર્ભરતા | 'ડરપોક' અને 'પેપર ટાઈગર' |
| અમેરિકા | ઓછી નિર્ભરતા | "અમને આની જરૂર નથી" |
મુખ્ય મુદ્દાઓ
વલણ: ટ્રમ્પ હવે 'અમેરિકા ફર્સ્ટ' નીતિ હેઠળ સાથી દેશો પર લશ્કરી ખર્ચ અને જવાબદારી વધારવા દબાણ કરી રહ્યા છે.
આર્થિક અસર: હોર્મુઝ જળમાર્ગ બંધ હોવાથી વૈશ્વિક સ્તરે તેલના ભાવ આસમાને પહોંચી રહ્યા છે.
સૈન્ય દાવો: ટ્રમ્પના મતે ઇરાન સૈન્ય રીતે અત્યારે અત્યંત નબળું પડી ગયું છે.
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પનું આ નિવેદન સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે તેઓ હવે અમેરિકાના ખભે અન્ય દેશોની સુરક્ષાનો ભાર ઉઠાવવા તૈયાર નથી. જો ચીન અને જાપાન જેવા દેશો તેમની ઉર્જા સુરક્ષા ઈચ્છતા હોય, તો તેમણે લશ્કરી સ્તરે સહયોગ કરવો પડશે. આ વલણ આવનારા દિવસોમાં વૈશ્વિક રાજનીતિ અને તેલના બજારોમાં મોટી ઉથલપાથલ લાવી શકે છે.
