બોલિવૂડના એવરગ્રીન અભિનેતા અનિલ કપૂરે ૬૯ વર્ષની ઉંમરે ફરી એકવાર ટ્રેક પર દોડીને ચાહકોને આશ્ચર્યચકિત કરી દીધા છે. સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરેલી એક ખાસ વિડિયો ક્લિપમાં તેમણે જણાવ્યું કે, આશરે ચાર વર્ષના લાંબા વિરામ બાદ તેઓ ફરીથી આ પ્રકારે રનિંગ મોડમાં પાછા ફર્યા છે. અનિલ કપૂરનું આ પગલું ચોક્કસપણે લાખો લોકો માટે પ્રેરણાદાયી છે. પરંતુ, શું ઉંમરના આ પડાવ પર કે લાંબા સમયના ગેપ પછી અચાનક દોડવાનું શરૂ કરવું દરેક વ્યક્તિ માટે સલામત છે? અમદાવાદ એક્સપ્રેસના આ ખાસ અહેવાલમાં જાણો, લાંબા અંતરાલ પછી ફિટનેસ જર્ની સુરક્ષિત રીતે કેવી રીતે પુનઃશરૂ કરવી.
અનિલ કપૂરે પોતાની પોસ્ટમાં લખ્યું હતું કે, "યાત્રા ક્યારેય અટકી નહોતી, માત્ર તેની ગતિ અને આકાર બદલાયા હતા. પ્રગતિનો અર્થ હંમેશા ઝડપ નથી હોતી, પણ સાતત્ય જ સાચો મંત્ર છે." અનિલ કપૂરનો આ સંદેશ માનસિક દ્રઢતા માટે શ્રેષ્ઠ છે, પરંતુ તબીબી નિષ્ણાતોના મતે કેવળ પ્રેરણા પૂરતી નથી. વધતી ઉંમરે શરીરને અચાનક જૂની સ્પીડ કે ક્ષમતા પર લઈ જવું સ્નાયુઓ, સાંધા અને હૃદય માટે ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે.
અમદાવાદ એક્સપ્રેસ સાથે વાતચીત કરતા સીનિયર કાર્ડિયોલોજિસ્ટે જણાવ્યું હતું કે, ૬૯ વર્ષની વયે અનિલ કપૂરનું રનિંગમાં પાછા ફરવું એ બાબતનું પ્રતીક છે કે ફિટનેસ માટે ઉંમર માત્ર એક આંકડો છે. પરંતુ, લાંબા વિરામ બાદ જ્યારે તમે શરીરને શારીરિક શ્રમ તરફ વાળો છો, ત્યારે સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ (muscle strain), સાંધાનો દુખાવો અને ઓવરયૂઝ ઇન્જરીનું જોખમ વધી જાય છે.
શરૂઆત હંમેશા યોગ્ય શૂઝની પસંદગીથી થવી જોઈએ. કબાટમાં વર્ષોથી પડેલા જૂના સ્પોર્ટ્સ શૂઝ પહેરીને દોડવું ગંભીર ઈજા નોતરી શકે છે. પૂરતું કુશનિંગ અને ગાદી ધરાવતા યોગ્ય ફિટિંગના જૂતા જ પગ અને ઘૂંટણ પર આવતા આંચકાને શોષી શકે છે.
નિષ્ણાત ડૉક્ટર્સના ૬ ગોલ્ડન રૂલ્સ: જૂની સ્પીડ મેચ કરવાનો પ્રયાસ ન કરો: અગાઉ તમે જે ઝડપે દોડતા હતા, તે જ સ્પીડ કે અંતર પ્રથમ દિવસે જ હાંસલ કરવાની ભૂલ ન કરો.
ગેપનું કારણ સમજો: જો તમારો વિરામ કોઈ બીમારી, સર્જરી કે હૃદય સંબંધિત સમસ્યાને કારણે હતો, તો પહેલા તબીબી તપાસ કરાવવી અનિવાર્ય છે.
વોક-જોગ રૂટિનથી શરૂઆત કરો: સીધા સતત દોડવાને બદલે થોડી મિનિટો ઝડપી ચાલવું (brisk walking) અને વચ્ચે થોડો સમય ધીમેથી જોગિંગ કરવું.
ટોક ટેસ્ટ (Talk Test): દોડતી વખતે જો તમે ટૂંકા વાક્યોમાં વાત કરી શકતા હોવ, તો તમારી ગતિ યોગ્ય છે. જો શ્વાસ ફૂલી જાય, તો ગતિ તરત ધીમી કરો.
વોર્મ-અપ અને કૂલ-ડાઉન: દોડતા પહેલા ૫ થી ૧૦ મિનિટ હળવું ચાલવું અને બોડી સ્ટ્રેચિંગ સ્નાયુઓને તૈયાર કરે છે.
સ્ટ્રેન્થ ટ્રેનિંગનો સમાવેશ: સપ્તાહમાં બે દિવસ હળવી કસરત કે સ્ટ્રેન્થ ટ્રેનિંગ કરવાથી ઘૂંટણ અને કમરના સ્નાયુઓ મજબૂત થાય છે.
લાંબા વિરામ બાદ વાપસી: અનિલ કપૂરે ૪ વર્ષ પછી ટ્રેક પર વાપસી કરી, જે સાતત્યનો સંદેશ આપે છે.
ઇન્જરીથી બચાવ: અચાનક વધુ પડતી મહેનત સાંધા અને સ્નાયુઓને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
યોગ્ય ફૂટવેરનું મહત્વ: આંચકા શોષી શકે તેવા યોગ્ય રનિંગ શૂઝ પસંદ કરવા જરૂરી.
ધીમી અને સુરક્ષિત શરૂઆત: વોકિંગથી શરૂ કરીને ધીમે ધીમે જોગિંગ તરફ આગળ વધવું.
તબીબી ચેતવણી: છાતીમાં દુખાવો, ચક્કર કે અસામાન્ય શ્વાસ ચડવાની સ્થિતિમાં દોડવાનું તરત જ બંધ કરવું.
તાજેતરના વર્ષોમાં અચાનક તીવ્ર વર્કઆઉટ કે રનિંગ કરવાથી મધ્યમ અને મોટી ઉંમરના લોકોમાં કાર્ડિયાક એરેસ્ટ અને જ જોઈન્ટ ઈજાઓના કિસ્સાઓ વધ્યા છે. ખાસ કરીને કોવિડ બાદ અથવા લાંબા સમય સુધી બેઠાડુ જીવનશૈલી વિતાવ્યા બાદ શરીરની એન્ડ્યુરન્સ (સહનશક્તિ) ઘટી જાય છે. તેથી અમદાવાદ એક્સપ્રેસ ફિટનેસ પ્રેમીઓને સલાહ આપે છે કે જૂના વિરામ પછી ફરીથી ફિટનેસ પ્રાપ્ત કરવાનો ધ્યેય 'ઝડપ' નહીં પરંતુ 'સુરક્ષિત સાતત્ય' હોવો જોઈએ.
સોશિયલ મીડિયા પર ફિટનેસ ફ્રીક્સ અને ચાહકો અનિલ કપૂરની આ ઉર્જાના ભારે વખાણ કરી રહ્યા છે. લોકોનું કહેવું છે કે ૬૯ વર્ષની વયે પણ તેમની આ મહેનત યુવા પેઢી માટે આળસ છોડવાનો મોટો સંદેશ છે. તો બીજી તરફ હેલ્થ એક્સપર્ટ્સ અને જિમ ટ્રેનર્સ પણ ફેન્સને અપીલ કરી રહ્યા છે કે અનિલ કપૂરના જુસ્સાથી પ્રેરણા ચોક્કસ લો, પરંતુ ડૉક્ટરની સલાહ વગર તેમની સ્પીડની નકલ ન કરો.
અનિલ કપૂરની ફિટનેસ જર્ની આપણને શીખવે છે કે ઉંમર ગમે તે હોય, વાપસી શક્ય છે. પરંતુ વધતી ઉંમરે કે લાંબા વિરામ પછી દોડવું એ ફિટનેસની પરીક્ષા નથી પણ શરીરની ક્ષમતા વધારવાની ધીમી પ્રક્રિયા છે. પૂરતી ઊંઘ, હાઇડ્રેશન અને બોડીના સિગ્નલ્સને સમજીને જો શરૂઆત કરવામાં આવે તો ઈજા વગર લાંબા ગાળા માટે ફિટ રહી શકાય છે.
