ગુજરાતમાં વિવિધ વ્યાપારી અને જાહેર સ્થળો પર ફાયર સેફ્ટીના નિયમોના ચુસ્ત પાલન માટે સરકાર કટિબદ્ધ બની છે, ત્યારે બનાસકાંઠા જિલ્લા વહીવટી તંત્ર દ્વારા જિલ્લામાં કાર્યરત ઇંધણ સ્ટેશનો સામે કડક વલણ અપનાવવામાં આવ્યું છે. બનાસકાંઠા જિલ્લા પુરવઠા અધિકારીશ્રીની કચેરી દ્વારા જિલ્લાના તમામ પેટ્રોલ, ડીઝલ અને સીએનજી (CNG) પંપના પ્રોપાઈટરો (સંચાલકો) જોગ એક અત્યંત અગત્યની અને તાકીદની સત્તાવાર યાદી જાહેર કરવામાં આવી છે. પંપો પર થતી લાખો લીટર જ્વલનશીલ પદાર્થોની હેરાફેરી અને સુરક્ષાને સર્વોચ્ચ અગ્રતા આપીને તંત્રએ તમામ પંપ સંચાલકોને આગામી માત્ર ૩ દિવસમાં 'ગુજરાત ફાયર સેફ્ટી સર્ટીફીકેટ' અનિવાર્યપણે રજૂ કરવા આદેશ કર્યો છે. નિયત સમયમાં આદેશનું પાલન ન કરનારાઓ સામે સીધી ફોજદારી કાર્યવાહી કરવાની ચીમકી આપવામાં આવી છે.
આદેશ જાહેર કરનાર: જિલ્લા પુરવઠા અધિકારીની કચેરી, બનાસકાંઠા.
લક્ષિત જૂથ: જિલ્લાના તમામ પેટ્રોલ, ડીઝલ અને CNG પંપના પ્રોપાઈટરો.
મુખ્ય આદેશ: 'ગુજરાત ફાયર સેફ્ટી સર્ટીફીકેટ' (પ્રિવેન્શન એન્ડ લાઇફ સેફ્ટી રૂલ્સ-૨૦૧૪ ના નિયમ ૧૪(૧) મુજબ) આગામી દિન-૩ માં જમા કરાવવું.
ક્યાં જમા કરાવવું: સંબંધિત તાલુકાની મામલતદાર કચેરી ખાતે.
બેદરકારીનું પરિણામ: નિયમોના ભંગ બદલ પંપ સીલ કરવા ઉપરાંત પ્રોપાઈટર વિરુદ્ધ કડક કાયદાકીય પગલાં ભરી ફોજદારી ગુનો (Criminal Case) નોંધાશે.
પેટ્રોલિયમ અને સીએનજી પંપો એ અત્યંત સંવેદનશીલ અને જોખમી ઝોન ગણાય છે, જ્યાં નાની અમથી ચિંગારી પણ મોટી હોનારત સર્જી શકે છે. જિલ્લા પુરવઠા અધિકારી દ્વારા જણાવાયું છે કે, પંપોની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને અગાઉ પણ વારંવાર ફાયર સેફ્ટી સિસ્ટમ કાર્યરત કરી તેનું સર્ટીફીકેટ મેળવવા સૂચનાઓ આપવામાં આવી હતી. આ બાબતની ગંભીરતા સમજીને હવે તમામ પંપ સંચાલકોએ પોતાના પેટ્રોલિયમ કે CNG સ્ટોરેજ અને ફીલીંગ સ્ટેશનનું પ્રમાણિત ફાયર સર્ટીફીકેટ મામલતદાર કચેરીએ રજૂ કરવું જ પડશે.
તંત્ર દ્વારા જારી કરાયેલી સત્તાવાર યાદી મુજબ, પંપ સંચાલકોએ માત્ર કાગળ પર સર્ટીફીકેટ રજૂ કરીને સંતોષ નથી માનવાનો, પરંતુ પંપ પર વાસ્તવિક સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરતા વિવિધ ૫ મુખ્ય મુદ્દાઓ અંગેની વિગતવાર ભૌતિક માહિતી પણ આપવાની રહેશે:
૧. કર્મચારીઓની તાલીમ: પંપ પર કામ કરતા તમામ સ્ટાફે ફાયર સેફ્ટીના આધુનિક સાધનો વાપરવાની પ્રાયોગિક તાલીમ લીધી છે કે કેમ તેનો રિપોર્ટ.
૨. સાધનોનું મેન્ટેનન્સ: અગ્નિશામક સાધનો (Fire Extinguishers) માત્ર નામના લટકાવેલા છે કે તેનું સમયાંતરે રીફીલીંગ અને મેન્ટેનન્સ થાય છે તેની વિગત.
૩. ફરજિયાત ઇમરજન્સી કીટ: દરેક પંપ પર ઓછામાં ઓછી ૪ નંગ સૂકી રેતી ભરેલી ડોલ, ઇન્સ્યુલેટેડ સ્ક્રુ ડ્રાઇવર, સ્પાર્ક ન થાય તેવા ખાસ નોન-સ્પાર્કિંગ ટૂલ્સ અને ફ્લેમ પ્રૂફ ટોર્ચ ચોક્કસ જગ્યાએ ઉપલબ્ધ હોવી જોઈએ.
૪. નેશનલ બિલ્ડિંગ કોડ (NBC): નેશનલ બિલ્ડિંગ કોડ ૨૦૧૬ (પાર્ટ-૪) અને પ્રાદેશિક ફાયર ઓફિસરની ગાઈડલાઈન મુજબ, દરેક ડિસ્પેન્સિંગ યુનિટ (જ્યાંથી ગાડીઓમાં ઇંધણ ભરાય છે તે નઝલ મશીન) દીઠ ૯ કિલોના DCP/ABC ટાઈપના તથા ૪.૫ કિલોના CO2 ટાઈપના અગ્નિશામકો રાખવા ફરજિયાત છે.
૫. ઇલેક્ટ્રિક રૂમની સુરક્ષા: પંપના મુખ્ય વિદ્યુત મીટર રૂમમાં પણ શોર્ટ સર્કિટના જોખમને પહોંચી વળવા માટે ૪.૫ કિલોનું CO2 અગ્નિશામક મુકાયેલું હોવું અનિવાર્ય છે.
બનાસકાંઠા પુરવઠા વિભાગે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યા છે કે આ વખતે કોઈ પણ પ્રકારની ઢીલાશ ચલાવી લેવામાં આવશે નહીં. જો નક્કી કરાયેલી સમય મર્યાદા (૩ દિવસ) ની અંદર પંપ સંચાલકો દ્વારા જરૂરી અહેવાલ અને સર્ટીફીકેટ રજૂ કરવામાં નહીં આવે, અથવા ભવિષ્યમાં પુરવઠા વિભાગ કે અન્ય કોઈ સરકારી ઓથોરિટીની આકસ્મિક તપાસ દરમિયાન પંપ પર ફાયર સેફ્ટી અંગે કોઈ પણ પ્રકારની ક્ષતિ, ખામી કે બેદરકારી માલૂમ પડશે, તો પ્રવર્તમાન સરકારી જોગવાઈઓ અને ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ એક્ટના ભંગ બદલ સંબંધિત પ્રોપાઈટર વિરુદ્ધ કડક કાયદાકીય એક્શન લેવાશે અને પોલીસ મથકે ફોજદારી ગુનો (FIR) દાખલ કરવામાં આવશે.
વહીવટી તંત્રના આ કડક વલણને સામાન્ય જનતા અને વાહનચાલકો આવકારી રહ્યા છે. બનાસકાંઠાના નાગરિકોનું કહેવું છે કે, અનેક પંપો પર ફાયર સિસ્ટમ માત્ર નામના બોર્ડ પૂરતી જ હોય છે. જો તંત્ર કડકાઈથી તપાસ કરે તો વાહનચાલકો અને પંપની આસપાસ રહેતા સ્થાનિક રહેવાસીઓનો જીવ જોખમમાં મુકાતા બચી શકે છે. ખાસ કરીને હાઇવે પર આવેલા પંપો પર આ નિયમોનું પાલન થવું ખૂબ જ જરૂરી છે.
જનસુખાકારી અને સુરક્ષાના ભોગે આર્થિક નફો કમાવાની માનસિકતા હવે ચલાવી શકાય નહીં. બનાસકાંઠા પુરવઠા વિભાગનો આ આદેશ આવકાર્ય છે, પરંતુ ૩ દિવસ બાદ માત્ર કાગળો ચકાસવાને બદલે અધિકારીઓએ જાતે પંપ પર જઈને મોક ડ્રીલ કરવી જોઈએ, જેથી સાધનો ખરેખર ચાલુ હાલતમાં છે કે નહીં તેની સત્યતા જાણી શકાય.
