ઝઘડિયા પ્લાન્ટ બ્લાસ્ટ: ચૈતર વસાવા પર પોલીસ સંકટ, ઈસુદાન ગઢવીના પ્રહાર
ભરૂચ જિલ્લાના ઝઘડિયા જીઆઈડીસીમાં આવેલી કેમિકલ ફેક્ટરીમાં થયેલા ભીષણ બ્લાસ્ટ બાદ હવે રાજકારણ ગરમાયું છે. દુર્ઘટનામાં ગંભીર રીતે દાઝી ગયેલા શ્રમિકોના હિતમાં અવાજ ઉઠાવનારા ડેડિયાપાડાના ધારાસભ્ય ચૈતર વસાવા સામે પોલીસ તંત્ર દ્વારા ત્રણ અલગ-અલગ ફરિયાદો દાખલ કરવાની હિલચાલ તેજ બની છે. આમ આદમી પાર્ટીના પ્રદેશ પ્રમુખ ઈસુદાન ગઢવીએ આ મામલે વીડિયો સંદેશ જાહેર કરીને રાજ્ય સરકાર અને પોલીસ તંત્ર પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. તેમણે આક્ષેપ કર્યો છે કે, ફેક્ટરી માલિકો સામે માનવવધનો ગુનો નોંધવાને બદલે જનતાના પ્રતિનિધિને જેલમાં ધકેલવાનું ષડયંત્ર રચાઈ રહ્યું છે.
નોંધવા જોગ છે કે, આ ફેક્ટરીમાં સુરક્ષાના સાધનોના અભાવે થયેલા વિસ્ફોટમાં ૧૬ જેટલા સ્થાનિક આદિવાસી કામદારો ગંભીર રીતે દાઝી ગયા હતા. જેમાંથી બે કામદારોના કરુણ મૃત્યુ નિપજ્યા છે, જ્યારે અનેક શ્રમિકો હજુ પણ વેન્ટિલેટર પર જીવન-મરણ વચ્ચે ઝોલા ખાઈ રહ્યા છે. આ પીડિત પરિવારોને ન્યાય અપાવવા માટે જ્યારે ધારાસભ્ય ફેક્ટરી પર પહોંચ્યા, ત્યારે કંપનીના સંચાલકોએ તેમની સાથે ગેરવર્તન કર્યું હોવાની વિગતો સામે આવી છે.
શ્રમિકોનો અવાજ દબાવવાનો પ્રયાસ
ઝઘડિયાની આ ઘટનાએ ઉદ્યોગોમાં શ્રમિકોની સુરક્ષા સામે મોટા સવાલો ઊભા કર્યા છે. ઈસુદાન ગઢવીએ જણાવ્યું કે, "જ્યારે ચૈતર વસાવા પોતાની ટીમ સાથે ફેક્ટરી પર પહોંચ્યા ત્યારે કંપનીના લોકોએ તેમની સાથે ખરાબ વર્તન કર્યું હતું." હકીકતમાં, જીપીસીબી (GPCB) દ્વારા અપાયેલી નોટિસમાં સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ છે કે કંપની પાસે પૂરતા સેફ્ટીના સાધનો નહોતા. તેમ છતાં, કંપની સામે કડક કાર્યવાહી કરવાને બદલે તંત્ર દ્વારા ધારાસભ્યને નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પોલીસ દ્વારા જે રીતે ફરિયાદોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, તે જોતા રાજકીય દ્વેષની ગંધ આવી રહી છે. ધારાસભ્ય ચૈતર વસાવા આદિવાસી વિસ્તારના એક મજબૂત અને લોકપ્રિય નેતા છે. તેઓ જ્યારે શ્રમિકો માટે વળતરની માંગણી કરવા જાય છે, ત્યારે તેને ગુનાહિત કૃત્ય તરીકે દર્શાવવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.
ભાજપની 'ડર'ની રાજનીતિ: ઈસુદાન ગઢવી
આ મુદ્દાને રાજકીય પરિપ્રેક્ષ્યમાં જોતા ઈસુદાન ગઢવીએ દાવો કર્યો છે કે તાજેતરની સ્થાનિક સ્વરાજની ચૂંટણીમાં આમ આદમી પાર્ટીના શાનદાર પ્રદર્શનથી ભાજપ ફફડી ઉઠ્યું છે. નર્મદા જિલ્લામાં એક જિલ્લા પંચાયત અને ૧૨ તાલુકા પંચાયતોમાં પક્ષની જીત બાદ ભાજપ હવે બદલાની રાજનીતિ પર ઉતરી આવ્યું છે.
આ સંદર્ભે ઈસુદાન ગઢવીએ ઉમેર્યું કે, "આ ભાજપ અને પોલીસની નિમ્નકક્ષાની રાજનીતિ છે." આદિવાસી પટ્ટામાં ચૈતર વસાવા જે રીતે એક મજબૂત અવાજ તરીકે ઉભરી આવ્યા છે, તેને દબાવવા માટે આ પ્રકારના ષડયંત્રો રચવામાં આવી રહ્યા છે. પરંતુ, જનતા બધું જોઈ રહી છે અને આવનારા સમયમાં તેનો જડબાતોડ જવાબ આપશે.
ઉદ્યોગોની બેદરકારી અને વહીવટી તંત્રની મીલીભગત
કેમિકલ હબ ગણાતા ભરૂચના ઝઘડિયામાં સુરક્ષાના ધારાધોરણોનું સરેઆમ ઉલ્લંઘન થઈ રહ્યું હોવાની ફરિયાદો નવી નથી. જોકે, આ વખતે બે માનવ જિંદગીઓ હોમાઈ ગયા બાદ પણ કંપનીના માલિકો સામે 'કુલપેબલ હોમીસાઈડ' એટલે કે માનવવધનો ગુનો દાખલ કરવામાં પોલીસ ખચકાઈ રહી છે. ચૈતર વસાવા આ જ મુદ્દે આક્રમક બન્યા છે અને શ્રમિકોને મળવાપાત્ર રકમ અને યોગ્ય સારવારની માંગ કરી રહ્યા છે.
ઈસુદાન ગઢવીના મતે, જો કોઈ કંપનીની બેદરકારીથી કોઈનું મૃત્યુ થાય, તો તે ગુનો છે. પણ અહીં તો ઉલ્ટું ચોર કોટવાલને દંડે તેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. શું ગરીબ શ્રમિકો માટે અવાજ ઉઠાવવો એ હવે ગુજરાતમાં ગુનો બની ગયો છે? આ સવાલ આજે દરેક નાગરિકના મનમાં ઉઠી રહ્યો છે.
આંદોલનની ચીમકી: લડત લાંબી ચાલશે
ચૈતર વસાવા સામેની કાર્યવાહી જો અટકાવવામાં નહીં આવે, તો આમ આદમી પાર્ટી દ્વારા મોટા પાયે આંદોલન કરવાની તૈયારીઓ પણ બતાવી દેવામાં આવી છે. ઈસુદાન ગઢવીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચીમકી આપી છે કે, "જરૂરત પડી તો ચૈતરભાઈ મોટું આંદોલન પણ શરૂ કરશે." આદિવાસી સમાજ અને શ્રમિકોના હક્ક માટે પક્ષ રસ્તા પર ઉતરીને વિરોધ પ્રદર્શન કરશે.
આ ઘટનાથી માત્ર ભરૂચ કે નર્મદા જ નહીં, પણ સમગ્ર ગુજરાતના આદિવાસી વિસ્તારોમાં રોષની લાગણી જોવા મળી રહી છે. ધારાસભ્ય ચૈતર વસાવા અગાઉ પણ જેલવાસ ભોગવી ચૂક્યા છે અને તે સમયે પણ જનતાએ તેમને ભારે સમર્થન આપ્યું હતું. આ વખતે પણ જો ધરપકડ જેવી સ્થિતિ સર્જાશે, તો સ્થિતિ વણસી શકે છે તેવી ભીતિ રાજકીય વિશ્લેષકો વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.
તંત્ર સામેના ગંભીર સવાલો
આ આખી ઘટનામાં કેટલાક પ્રશ્નો વણઉત્તર્યા છે, જે તંત્રની કાર્યશૈલી પર શંકા ઉપજાવે છે:
પ્રથમ, જીપીસીબીની નોટિસ છતાં કંપની સામે એફઆઈઆર કેમ નહીં?
બીજું, ધારાસભ્ય સાથે ગેરવર્તન કરનારા ફેક્ટરી સ્ટાફ સામે કેમ કોઈ પગલાં લેવાયા નથી?
અંતે, માત્ર વિરોધ પક્ષના નેતાઓને જ કેમ જેલનું ડર બતાવવામાં આવે છે?
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પોલીસ હાલમાં ફેક્ટરીના સીસીટીવી ફૂટેજ અને ધારાસભ્યની મુલાકાત સમયના વીડિયો ચેક કરી રહી છે. પરંતુ, પ્રશ્ન એ છે કે તપાસનો ઝુકાવ માત્ર એક તરફી કેમ છે? શું શ્રમિકોના મૃત્યુની કોઈ કિંમત નથી?
આગળ શું? જનતાના દરબારમાં ફેંસલો
આમ આદમી પાર્ટીએ હવે આ લડાઈને લોકોની વચ્ચે લઈ જવાનો નિર્ણય કર્યો છે. ઈસુદાન ગઢવીએ કાર્યકરોને તૈયાર રહેવા હાકલ કરી છે. ચૈતર વસાવા પણ ડગ્યા વગર પોતાની વાત પર મક્કમ છે. તેમણે સોશિયલ મીડિયા દ્વારા પણ સંદેશ આપ્યો છે કે તેઓ કોઈ પણ ડર વગર આદિવાસીઓના હક્ક માટે લડતા રહેશે.
આગામી દિવસોમાં ઝઘડિયા પ્લાન્ટ બ્લાસ્ટનો મુદ્દો વિધાનસભામાં પણ ગૂંજી શકે છે. જો સરકાર આ મામલે તટસ્થ તપાસ નહીં કરે, તો વિરોધ પક્ષો દ્વારા ગૃહની કાર્યવાહી અટકાવવાની વ્યૂહરચના પણ ઘડાઈ રહી છે. આ લડાઈ હવે માત્ર એક ફેક્ટરી પૂરતી મર્યાદિત રહી નથી, પણ સત્તા અને જનશક્તિ વચ્ચેના જંગમાં ફેરવાઈ ગઈ છે.
આ કેસમાં પોલીસની ભૂમિકા અત્યંત નિર્ણાયક રહેશે. શું પોલીસ નિષ્પક્ષ રીતે કંપનીના સંચાલકો સામે ગુનો નોંધશે, કે પછી રાજકીય દબાણ હેઠળ ધારાસભ્યને જેલના સળિયા પાછળ ધકેલશે? ગુજરાતની જનતા આ સવાલના જવાબની પ્રતીક્ષા કરી રહી છે. ગઢવીએ અંતમાં વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે સત્યનો વિજય થશે અને ચૈતર વસાવા વધુ મજબૂત બનીને બહાર આવશે.
