મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે ગાંધીનગર સ્થિત ગુજરાત વિધાનસભા સચિવાલય ખાતે નવનિયુક્ત પંચાયત પદાધિકારીઓ માટે એક દિવસીય ‘પંચાયત સંસ્કારણ કાર્યશાળા’નું ઉદ્ઘાટન કર્યું. વિધાનસભા અધ્યક્ષ શંકર ચૌધરીની વિશેષ ઉપસ્થિતિમાં આ કાર્યશાળામાં ત્રિસ્તરીય પંચાયતી રાજના 188 પ્રતિનિધિઓ જોડાયા, જેમાં 70 મહિલા પ્રતિનિધિઓનો સમાવેશ છે. આયોજન વિધાનસભા સચિવાલયના જી. વી. માવળંકર સંસદીય અધ્યયન અને તાલીમ બ્યુરો દ્વારા કરાયું. બુધવારે, 2 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ આ કાર્યક્રમની વિગતો રાજ્યભરમાં ચર્ચાઈ.
મુખ્યમંત્રીએ કહ્યું કે મજબૂત ગુજરાત ફક્ત ગાંધીનગરથી નહીં, દરેક ગામથી ઊભું થાય છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં ગામથી રાજ્ય સુધી વિકાસ કામો માટે ભંડોળની અછત નથી. જો આયોજન, નિયમોની સમજ અને અમલની ઇચ્છા હોય તો સરકાર ભંડોળ આપવા પ્રતિબદ્ધ છે. 1995થી જાહેર જીવનમાં રહેલા અનુભવનો ઉલ્લેખ કરીને તેમણે કહ્યું કે જનપ્રતિનિધિએ નાગરિકની ફરિયાદ ધીરજથી સાંભળવી, હકીકત અને નિયમ સમજીને અધિકારીઓ સાથે વાત કરવી. માત્ર ફાઇલ ખસેડવી નહીં, સમસ્યાનો ઉકેલ શોધવો.
તેમણે ગુણવત્તા પર ભાર મૂક્યો. રસ્તા, શાળા, પંચાયત ભવન અને અન્ય માળખું ટકાઉ હોવું જોઈએ. ગુણવત્તામાં સમાધાન ન ચાલે. ‘નળ સે જળ’ અને આવાસ યોજનાનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું કે પદાધિકારી કે પક્ષ બદલાય તો પણ જનહિતના કામ અટકવા ન જોઈએ. કોઈ પ્રોજેક્ટ કે કોન્ટ્રાક્ટમાં ગરબડની તપાસ ચાલતી હોય તો પણ પાણી અને આવાસ જેવી મૂળભૂત સુવિધા સામાન્ય નાગરિક માટે બંધ ન થવી જોઈએ. કેન્દ્ર અને રાજ્યની ગરીબલક્ષી નીતિથી 25 કરોડથી વધુ લોકો ગરીબીમાંથી બહાર આવ્યા હોવાનું તેમણે જણાવ્યું. જમીન ખરીદીને મકાન બનાવવા મદદ જોઈએ તો સરકાર તૈયાર છે, પણ યોજના સાચા લાભાર્થી સુધી પહોંચે તે પંચાયતની ફરજ છે.
અધ્યક્ષ શંકર ચૌધરીએ કહ્યું કે ચૂંટણી જીત્યા પછી શીખવાનું બંધ ન થાય, જવાબદારી વધે. જનજાગૃતિ વધી રહી છે તેથી અધિકાર સાથે ફરજની સમજ જરૂરી છે. જિલ્લા અને તાલુકા પંચાયતમાં સંસદ અને વિધાનસભાની જેમ રચનાત્મક સંવાદની સંસ્કૃતિ વિકસાવવી. નિયમો અને પરિપત્રો વિકાસ અટકાવવા નહીં, પારદર્શિતા અને નાગરિક સુવિધા માટે છે. અડચણ આવે તો યોગ્ય માર્ગે રજૂ કરીને હલ કરવી. તેમણે મુખ્યમંત્રીની કામગીરીનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું કે વલણ એવું હોવું જોઈએ કે સમસ્યાનો ઉકેલ કેવી રીતે લાવી શકાય.
ગ્રામ વિકાસ મંત્રી કુંવરજી બાવળિયાએ સમૃદ્ધ ગામ અને વિકસિત રાષ્ટ્રના વિઝન સાથે જોડાવા અપીલ કરી. અગાઉ પંચાયત પાસે મર્યાદિત ભંડોળ હતું, હવે યોજનાના નાણાં સીધા લાભાર્થી અને પંચાયત ખાતામાં આવે છે. સ્વચ્છ ભારત મિશન હેઠળ રાજ્યમાં 45 લાખથી વધુ વ્યક્તિગત શૌચાલય બન્યા. ગોબરધન યોજના હેઠળ 14,000થી વધુ બાયોગેસ પ્લાન્ટ ઊભા થયા. પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના અને અન્ય ગ્રામ્ય યોજનાઓનો પણ ઉલ્લેખ થયો. મહિલા સશક્તિકરણ માટે મિશન મંગલમ, લાખપતિ દીદી, વ્યાજ વગરની લોન, ગ્રામ હાટ અને સરકારી કચેરી કે બસ સ્ટેન્ડ પર કેન્ટીન જેવી તકો જણાવાઈ. કૃષિમાં ડ્રોન દીદી અને કૌશલ્ય તાલીમથી મહિલાઓને નવી તક મળે તેવું કહેવાયું.
વિધાનસભા સચિવ ચેતન પંડ્યાએ કહ્યું કે કાર્યશાળાનો ઉદ્દેશ પંચાયતી રાજને વધુ ક્ષમતાવાળું, પારદર્શક અને પરિણામલક્ષી બનાવવાનો છે. વિષયોમાં વિકેન્દ્રિત જિલ્લા આયોજન, 16મી ફાઇનાન્સ કમિશન, કાનૂની જોગવાઈઓ અને ગ્રામ્ય યોજનાઓનો સમાવેશ છે. ગુજરાત પંચાયત પરિષદના આચાર્ય એ. એચ. ઘાસુરા પંચાયતી રાજના વિકાસ અને પૃષ્ઠભૂમિ પર બોલશે. નિવૃત્ત ટીડીઓ પી. બી. પટેલ ગુજરાત પંચાયત અધિનિયમની જોગવાઈઓ સમજાવશે. નિવૃત્ત સંયુક્ત સચિવ જસવંત ગાંધી વિકેન્દ્રિત આયોજન અને 16મી ફાઇનાન્સ કમિશન પર માર્ગદર્શન આપશે. નિવૃત્ત અપર કલેક્ટર પ્રકાશ મોદી અને નિવૃત્ત સહાયક વિકાસ કમિશનર જે. એ. ગોહિલ યોજનાઓ સમજાવશે.
કાર્યશાળામાં ગુજરાત પંચાયત પરિષદ પ્રમુખ વસંતભાઈ પુરોહિત, પંચાયત વિભાગના અતિરિક્ત મુખ્ય સચિવ ધનંજય દ્વિવેદી તેમજ જિલ્લા અને તાલુકા પંચાયતના નવા પ્રમુખ, ઉપપ્રમુખ અને કાર્યકારી સમિતિ અધ્યક્ષો ઉપસ્થિત રહ્યા. અમદાવાદ જિલ્લાના ગામડાં માટે આ તાલીમ સીધી અસર ધરાવે છે. શહેરની આસપાસના તાલુકાઓમાં પાણી, રસ્તા, આવાસ અને કચરાના પ્રશ્નો રોજના છે. જો પ્રતિનિધિ નિયમ સમજે અને ગુણવત્તા જાળવે તો યોજનાનો લાભ છેલ્લા વ્યક્તિ સુધી પહોંચે. આજની ખબરનો સાર: 188 પ્રતિનિધિઓ, 70 મહિલાઓ, ભંડોળની અછત નહીં પણ ગુણવત્તા અને સેવાની તાલીમ.
પંચાયત પ્રતિનિધિનું કામ યોજનાની ફાઇલ સહી કરવા પૂરતું નથી. લાભાર્થી યાદી, ગુણવત્તા તપાસ અને ફરિયાદ નિવારણ રોજનું કામ છે. 70 મહિલા પ્રતિનિધિઓની હાજરી બતાવે છે કે ત્રિસ્તરીય વ્યવસ્થામાં મહિલા નેતૃત્વ વધ્યું છે. તાલીમ એક દિવસની છે, અમલ વર્ષોનો છે. અમદાવાદ જિલ્લાના ગામડાંઓએ પાણી, કચરો અને રસ્તાની ગુણવત્તા અંગે જનસભામાં પૂછપરછ કરવી. ભંડોળ છે તેમ કહેવાયું છે, તેથી આયોજનની ખામી હવે મુખ્ય અડચણ ન બને તે જરૂરી છે.
