ઝઘડિયા કાંડ: "પોલીસ લાજવાને બદલે ગાજી રહી છે", ચૈતર વસાવાનો હુંકાર

ઝઘડિયા કાંડ: "પોલીસ લાજવાને બદલે ગાજી રહી છે", ચૈતર વસાવાનો હુંકાર

ભરૂચ જિલ્લાની ઝઘડિયા જીઆઈડીસીમાં આવેલી મેટ્રોપોલિટિકલ કેમિકલ પ્રાઇવેટ લિમિટેડમાં થયેલી દુર્ઘટના હવે રાજકીય યુદ્ધનું મેદાન બની ગઈ છે. ગંભીર બેદરકારીના કારણે સર્જાયેલી આગમાં ૧૬ શ્રમિકો દાઝી ગયા અને બેના કરુણ મોત થયા હોવા છતાં, કંપની સામે કડક કાર્યવાહી કરવાને બદલે પોલીસે અવાજ ઉઠાવનારા નેતાઓ સામે ગાળિયો કસ્યો છે. ડેડિયાપાડાના ધારાસભ્ય ચૈતર વસાવાએ પોલીસ પ્રશાસન પર આકરા પ્રહારો કરતા જણાવ્યું છે કે, ઝઘડિયાની પોલીસ લાજવાને બદલે ગાજી રહી છે અને પીડિતોને ન્યાય અપાવવા જનાર લોકો પર જ ખોટી ફરિયાદો થોપી રહી છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, ગત ૩૦મી તારીખે સર્જાયેલા આ ભીષણ બ્લાસ્ટ બાદ પાંચ દિવસ સુધી પોલીસ તંત્ર મૌન રહ્યું હતું. ચૈતર વસાવાએ આક્ષેપ કર્યો છે કે, ગઈકાલે ચૂંટણીના પરિણામો આવ્યા અને આજે તરત જ તેમની સામે ત્રણ અલગ-અલગ એફઆઈઆર (FIR) દાખલ કરવામાં આવી છે. આ ઘટનાક્રમ સૂચવે છે કે વહીવટી તંત્ર જનતાના પ્રશ્નો ઉઠાવનારા અવાજને દબાવવા માટે રાજકીય દબાણ હેઠળ કામ કરી રહ્યું છે.

"જેલના સળિયા અમને ડરાવી શકશે નહીં"

પોતાની સામે થયેલી પોલીસ કાર્યવાહીનો જડબાતોડ જવાબ આપતા ચૈતર વસાવાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ જેલ જવાથી ડરતા નથી. ધારાસભ્યએ હુંકાર કર્યો હતો કે, "આજે કોઈ એક ચૈતર વસાવા નથી, પણ હજારો ચૈતર વસાવા જેલમાં જવા તૈયાર છે." પોલીસનું ગણિત છે કે ધારાસભ્ય પર કેસ કરવાથી ડરનો માહોલ ઉભો થશે અને આંદોલન ઠપ થઈ જશે, પરંતુ ચૈતર વસાવાએ ખાતરી આપી છે કે શ્રમિકોના પરિવારો સાથે અન્યાય નહીં થવા દેવાય.

નોંધવા જોગ છે કે, જ્યારે કોઈ પણ ફેક્ટરીમાં જાનહાનિ થાય ત્યારે પ્રાથમિક તપાસના આધારે તાત્કાલિક કંપની પર એફઆઈઆર કરવી જોઈએ. જોકે, ઝઘડિયાના કિસ્સામાં પોલીસે કંપનીના સંચાલકોને બચાવવા માટે પાંચ દિવસનો સમય આપ્યો હોવાનું ચિત્ર સ્પષ્ટ દેખાય છે. પ્રશાસન દ્વારા કંપનીને બંધ કરવાની નોટિસ તો અપાઈ છે, પરંતુ જવાબદારોની ધરપકડ હજુ સુધી કેમ નથી થઈ, તે મોટો સવાલ છે.

શ્રમિકોની સુરક્ષા અને રાજકીય ષડયંત્ર

આમ આદમી પાર્ટીના નેતાએ આરોપ લગાવ્યો છે કે પોલીસ અને કંપની વચ્ચેની મીલીભગતને કારણે શ્રમિકોના જીવ જોખમમાં મુકાયા છે. જ્યારે ૧૬ શ્રમિકો ગંભીર રીતે દાઝી ગયા હોય અને હોસ્પિટલમાં જિંદગી અને મોત વચ્ચે લડતા હોય, ત્યારે માનવતાના ધોરણે મદદ કરવાને બદલે કંપનીએ ધારાસભ્ય અને પીડિત પરિવારો સાથે ઉદ્ધત વર્તન કર્યું હતું.

આ સંદર્ભે ચૈતર વસાવાએ કહ્યું કે, "અમે અંકલેશ્વર, પાનોલી, દહેજ અને વાલિયા સહિતના તમામ ઔદ્યોગિક વિસ્તારોના કામદારોના હિત માટે લડ્યા છીએ." આ લડાઈ માત્ર વળતરની નથી, પણ શ્રમિકોના સન્માન અને સુરક્ષાની છે. કંપનીની સેફ્ટી પોલિસીમાં રહેલી ખામીઓને કારણે જેમના ઘરો ઉજડી ગયા છે, તેમને ન્યાય અપાવવો એ જ તેમની પ્રાથમિકતા છે.

પોલીસની શંકાસ્પદ ભૂમિકા પર પ્રહાર

ઝઘડિયા પોલીસની કાર્યપદ્ધતિ પર સવાલ ઉઠાવતા ચૈતર વસાવાએ જણાવ્યું હતું કે, પોલીસ ગુનેગારોને પકડવાને બદલે ફરિયાદીઓ અને લોકપ્રતિનિધિઓને ડરાવવાનું કામ કરી રહી છે. પાંચ દિવસ સુધી મૌન ધારણ કરનાર પોલીસે ચૂંટણીના પરિણામો આવતાની સાથે જ જે રીતે સક્રિયતા બતાવી છે, તેનાથી લોકોમાં રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. ધારાસભ્યએ ઉમેર્યું કે પોલીસ અધિકારીઓ એવું માને છે કે ચૈતર વસાવા ડરી જશે તો લડત પૂરી થઈ જશે, પણ આ તેમની મોટી ભૂલ છે.

ચૈતર વસાવાએ પીડિત પરિવારોને આશ્વાસન આપ્યું છે કે ગમે તેટલા કેસ થાય, પણ તેઓ મેદાન છોડશે નહીં. આ લડત હવે ન્યાયિક પ્રક્રિયાની સાથે સાથે જનતાના દરબારમાં પણ લડાશે. જેલમાં જઈશું પણ ન્યાય અપાવીને જ રહીશું — આ તેમનો અંતિમ નિર્ધાર છે.

આદિવાસી બેલ્ટમાં રોષની લહેર

દક્ષિણ ગુજરાતના આદિવાસી પટ્ટામાં ચૈતર વસાવા એક મજબૂત અવાજ તરીકે ઉભરી આવ્યા છે. ઝઘડિયા કાંડમાં તેમની સામે થયેલી કાર્યવાહીને આદિવાસી સમાજ પોતાના અવાજને દબાવવાના પ્રયાસ તરીકે જોઈ રહ્યો છે. નર્મદા અને ભરૂચ જિલ્લાના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આ મુદ્દે ગણગણાટ શરૂ થઈ ગયો છે.

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી દિવસોમાં કામદારો અને સ્થાનિક ગ્રામજનો દ્વારા પોલીસ સ્ટેશનનો ઘેરાવો કરવાની પણ હિલચાલ ચાલી રહી છે. જ્યારે હજારોની સંખ્યામાં લોકો રસ્તા પર ઉતરશે, ત્યારે કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ સંભાળવી પોલીસ માટે મુશ્કેલ બની શકે છે. ચૈતર વસાવાએ તમામ કામદારોને અપીલ કરી છે કે તેઓ જાગૃત રહે અને અન્યાય સામે અવાજ ઉઠાવે.

ઉદ્યોગોમાં સુરક્ષાના ધારાધોરણોનો ભંગ

મેટ્રોપોલિટિકલ કેમિકલ કંપનીમાં લાગેલી આગ માત્ર અકસ્માત નથી, પણ તંત્રની બેદરકારીનું પરિણામ છે. જીપીસીબી અને ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સેફ્ટી વિભાગની રહેમનજર હેઠળ આવી અનેક ફેક્ટરીઓ ઝઘડિયામાં ધમધમી રહી છે જ્યાં કામદારોના જીવની કોઈ કિંમત નથી. ચૈતર વસાવાએ આ મુદ્દો વિધાનસભામાં પણ ઉઠાવવાની તૈયારી કરી છે.

ભવિષ્યની લડતની રણનીતિ

ધારાસભ્યએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમની ધરપકડ ગમે ત્યારે થઈ શકે છે, પણ તેનાથી લડત અટકશે નહીં. તેમણે તેમના કાર્યકરોને શાંતિપૂર્ણ રીતે આંદોલન ચાલુ રાખવા સૂચના આપી છે. મુખ્ય માંગણીઓ નીચે મુજબ છે:

મૃતક શ્રમિકોના પરિવારોને યોગ્ય નાણાકીય વળતર.

દાઝી ગયેલા ૧૬ શ્રમિકોની સારવારનો સંપૂર્ણ ખર્ચ કંપની ઉઠાવે.

કંપનીના જવાબદાર અધિકારીઓ સામે તાત્કાલિક ધરપકડ.

ધારાસભ્ય સામે કરાયેલી ખોટી એફઆઈઆર રદ કરવી.

ચૈતર વસાવાએ અંતમાં મક્કમતાથી જણાવ્યું હતું કે, "અમે પૂરી તૈયારી સાથે જેલમાં જઈશું, જેલમાં વેઠીશું પણ કામદારોનો ન્યાય છીનવવા દઈશું નહીં." આ લડાઈ હવે વરવા વાસ્તવિકતા અને સત્તાના અહંકાર વચ્ચેની બની ગઈ છે. ગુજરાતની જનતા અને ખાસ કરીને શ્રમિક વર્ગ આ ઘટનાક્રમ પર ચાંપતી નજર રાખી રહ્યો છે.

જે રીતે ઝઘડિયામાં પોલીસની ભૂમિકા સામે આવી છે, તેનાથી ખાખીની પ્રતિષ્ઠા પણ ખરડાઈ છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આવનારા દિવસોમાં રાજ્ય સરકાર આ મામલે કોઈ મધ્યસ્થી કરે છે કે પછી સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બને છે.