મહીસાગર જિલ્લા કાનૂની સેવા સત્તા મંડળ દ્વારા નેશનલ લોક અદાલતનું સફળ આયોજન
જગદીશ ત્રિવેદી (અમદાવાદ એક્સપ્રેસ ન્યુઝ રિપોર્ટર): ગુજરાત રાજ્યની ન્યાય પ્રણાલીમાં પડતર કેસોનું ભારણ ઘટાડવા અને પક્ષકારોને ઝડપી તેમજ સસ્તો ન્યાય પૂરો પાડવા માટે લોક અદાલતો આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ રહી છે. નેશનલ લીગલ સર્વિસીસ ઓથોરીટી, નવી દિલ્હીના સૂચન અન્વયે મહીસાગર જિલ્લા કાનૂની સેવા સત્તા મંડળ દ્વારા આજે તા. ૧૧ મી જુલાઈ, ૨૦૨૬ ના રોજ જિલ્લામાં નેશનલ લોક અદાલતનું સફળ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાનૂની અભિયાનના ભાગરૂપે લુણાવાડા સ્થિત મુખ્ય મથક સહિત તાલુકા કક્ષાની કોર્ટોમાં પણ સમાંતર કામગીરી હાથ ધરાઈ હતી. ઉલ્લેખનીય છે કે, ગ્રામીણ વિસ્તારોના ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના અસીલો માટે આ વ્યવસ્થા ન્યાય મેળવવાનું એક ઉત્તમ અને સરળ માધ્યમ બની ગઈ છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, વહીવટી પારદર્શિતા અને ન્યાયિક સુગમતાના કારણે આ કાર્યક્રમમાં અપેક્ષા કરતાં વધુ કેસોનો નિકાલ શક્ય બન્યો છે. મુખ્ય જિલ્લા ન્યાયાધીશ શ્રી એમ.એન.ગડકરીના માર્ગદર્શન હેઠળ યોજાયેલી આ લોક અદાલતમાં પક્ષકારો તરફથી બહોળો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. આ સંદર્ભે દિવસ દરમિયાન જિલ્લાની વિવિધ અદાલતોમાં સમાધાન પાત્ર પ્રિલિટીગેશનના ૮૨૬૮ અને પેન્ડિંગ ૧૬૦૦ કેસ મળીને કુલ ૯૮૬૮ કેસોનો સફળતાપૂર્વક ફેસલો કરવામાં આવ્યો છે. જ્યારે બે પક્ષો વચ્ચે પરસ્પર સંમતિ સધાઈ, ત્યારે વર્ષો જૂના કૌટુંબિક અને જમીનના વિવાદોનો પણ ગણતરીની મિનિટોમાં કાયમી અંત આવ્યો હતો.
નોંધવા જોગ છે કે આ અદાલતમાં માત્ર દીવાની જ નહીં પરંતુ ફોજદારી સ્વરૂપના નાના ગુનાઓનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. આ લોક અદાલતમાં મોટર અકસ્માત, બેંક લેણા, ચેક રીટર્ન, સામાન્ય મારામારીના સમાધાન પાત્ર કેસો, મિલકત સંબંધી દાવાઓ, લગ્ન સંબંધી કેસો, સમાધાન પાત્ર વીજળી તથા પાણીના બિલના કેસો, જમીન સંપાદનના કેસો અને સર્વિસ મેટર વગેરે પ્રકારના કેસોનો સમાધાનથી નિકાલ કરવામાં આવ્યો હતો. ખાસ કરીને રાષ્ટ્રીયકૃત બેંકો અને વીજ કંપનીઓના અધિકારીઓએ સ્થળ પર જ વ્યાજ માફીની આકર્ષક સ્કીમો ઓફર કરીને ગ્રાહકોને મોટી આર્થિક રાહત આપી હતી.
પરસ્પર સંમતિથી વર્ષો જૂના કેસોનો ગણતરીની મિનિટોમાં નિકાલ
ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં સમય અને નાણાંનો વ્યય અટકાવવા માટેનો આ એક પ્રશંસનીય અને અત્યંત પ્રાયોગિક અભિગમ છે. સંવાદદાતાના જણાવ્યા અનુસાર, અત્રે નોંધનીય છે નેશનલ લીગલ સર્વિસીસ ઓથોરીટી દ્વારા સમાધાન વડે કેસોનો નિકાલ થાય તે હેતુથી લોક અદાલતનું આયોજન કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, લોક અદાલતને કારણે લોકોના નાણાં અને સમયની મોટી બચત થાય છે તથા 'બન્ને ધરે દીવા થાય છે' તેવી ઉદાત્ત લાગણી સાર્થક થાય છે. લોક અદાલત એ સમાજ માટે તકરાર નિવારણનો સુવર્ણ માર્ગ છે. અહીં આવેલ કેસોનો ચુકાદો આખરી હોય છે, જેમાં અપીલની કોઈ જોગવાઈ હોતી નથી અને પક્ષકારોને અન્ય કોઈ આર્થિક ખર્ચ પણ થતો નથી.
વધુમાં, કોર્ટ ફીના રિફંડની કાનૂની જોગવાઈ હોવાના કારણે પણ પક્ષકારોમાં આ પદ્ધતિ ખૂબ જ લોકપ્રિય બની રહી છે. મહીસાગર ડિસ્ટ્રિક્ટ કોર્ટ જિલ્લા કાનૂની સેવા સત્તા મંડળના સચિવશ્રી કે.ટી.ગુરનાની અને સમગ્ર ટીમ દ્વારા આ નેશનલ લોક અદાલતને સફળ બનાવવા અને પક્ષકારોને યોગ્ય માર્ગદર્શન પૂરું પાડી સત્વરે ન્યાય અપાવવા માટે ભારે જહેમત ઉઠાવવામાં આવી હતી. અદાલતી સ્ટાફ ઉપરાંત સ્થાનિક બાર એસોસિએશનના વકીલો અને પેરા લીગલ વોલેન્ટિયર્સે પણ પક્ષકારો વચ્ચે સેતુ બનવાની મહત્વપૂર્ણ સામાજિક ભૂમિકા અદા કરી હતી.
જાણવા મળ્યા અનુસાર, કાનૂની સેવા સત્તા મંડળ દ્વારા આગામી માસમાં ગ્રામીણ કક્ષાએ મોબાઈલ લોક અદાલત શરૂ કરવાનું પણ આયોજન છે. વિજિલન્સ વિભાગના અહેવાલ મુજબ, આ વખતે વીમા કંપનીઓએ મોટર અકસ્માતના દાવાઓમાં રેકોર્ડબ્રેક વળતરની રકમ મંજૂર કરીને આશ્રિત પરિવારોને આર્થિક ટેકો આપ્યો છે. કાનૂની જાગૃતિ વધારવા માટે જિલ્લાની તમામ ગ્રામ પંચાયતોમાં પત્રિકાઓનું વિતરણ પણ કરવામાં આવ્યું હતું. સમગ્ર મહીસાગર પંથકના ન્યાયિક, સામાજિક અને વહીવટી વર્તુળોમાં કાનૂની સેવા સત્તા મંડળ દ્વારા કરવામાં આવેલા આ રેકોર્ડબ્રેક ન્યાયિક યજ્ઞની ચારેય તરફ વ્યાપક પ્રશંસા થઈ રહી છે.
આગામી દિવસોમાં મહીસાગર જિલ્લા કાનૂની સેવા સત્તા મંડળ દ્વારા આગામી લોક અદાલતનું આયોજન કયા મહિનામાં કરવામાં આવશે તેના પર અસીલોની નજર રહેશે. જો ન્યાયતંત્ર દ્વારા પ્રિલિટીગેશન કેસો માટે ઓનલાઈન કાઉન્સેલિંગની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે તો ભવિષ્યમાં કોર્ટ સુધી આવવાની સમસ્યા નિવારી શકાશે. શું કે.ટી.ગુરનાનીની ટીમ દ્વારા પક્ષકારોને યોગ્ય માર્ગદર્શન પૂરું પાડી સત્વરે ન્યાય અપાવવા માટે ભારે જહેમત ઉઠાવવાની આ પરંપરા આગામી સમયમાં પણ જાળવી રાખવામાં આવશે કે કેમ તે જોવું રહ્યું. મહીસાગરની જનતા ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં આવા સકારાત્મક સુધારાઓની આશા રાખી રહી છે.
