ચૈતર વસાવા દ્વારા નર્મદામાં યુસીસી બિલનો ઉગ્ર વિરોધ

યુસીસી બિલ વિરોધ નર્મદા ૨૦૨૬ ના સંદર્ભમાં ડેડીયાપાડાના ધારાસભ્ય ચૈતર વસાવાએ આજે ગુજરાત વિધાનસભા ખાતે રાજ્ય સરકાર સામે મોરચો માંડ્યો છે. યુસીસી આદિવાસી વિરોધ ગુજરાત ૨૦૨૬ ના આ અવાજમાં લાખો વનવાસીઓની એ ચિંતા વ્યક્ત થઈ રહી છે કે સમાન નાગરિક સંહિતા તેમના રૂઢિગત કાયદાઓને ખતમ કરી નાખશે. નર્મદા જિલ્લાના અંતરિયાળ ગામડાઓથી લઈને વિધાનસભાના પગથિયાં સુધી આ વિરોધ પ્રબળ બન્યો છે, કારણ કે આદિવાસી સમુદાયને ડર છે કે હાલમાં જે બાદબાકીની વાત કરવામાં આવી છે તે માત્ર ચૂંટણીલક્ષી રણનીતિ હોઈ શકે છે. ચૈતર વસાવાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે ગુજરાતના 80% લોકોએ અગાઉ જ આ બિલ સામે પોતાનો મત પ્રદર્શિત કરી દીધો છે.

સમાન નાગરિક સંહિતા અને નર્મદાના આદિવાસીઓ: યુસીસી બિલ વિરોધ નર્મદા ૨૦૨૬

વિધાનસભા પરિસરમાં મીડિયા સાથે વાત કરતા ચૈતર વસાવાએ સરકારના આ પગલાને 'લોકમત વિરુદ્ધ' ગણાવ્યું હતું. તેમણે આક્ષેપ કર્યો કે સરકાર સામાજિક સમરસતાના નામે વાસ્તવમાં લઘુમતી અને આદિવાસી સમુદાયોને નિશાન બનાવી રહી છે. ખાસ કરીને લગ્ન, વારસાઈ અને દત્તક વિધાન જેવા મુદ્દાઓ પર આદિવાસીઓના પોતાના આગવા નિયમો છે, જે બંધારણની પાંચમી અનુસૂચિ હેઠળ સુરક્ષિત છે. જો યુસીસી અમલમાં આવશે, તો આ પરંપરાગત અધિકારો છીનવાઈ જવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.

ચોક્કસ સ્થાન: નર્મદા જિલ્લો, ડેડીયાપાડા અને તિલકવાડા તાલુકા.

ઘટના: સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC) બિલ સામે ધારાસભ્યનો સત્તાવાર વિરોધ.

સમય: માર્ચ ૨૦૨૬, વિધાનસભા સત્ર દરમિયાન.

તાત્કાલિક અસર: આદિવાસી પટ્ટામાં સરકાર વિરોધી દેખાવો અને સામાજિક સંગઠનોનું એકત્રીકરણ.

વહીવટી તંત્ર અને શાસનનો પ્રતિસાદ

નર્મદા જિલ્લા વહીવટી તંત્ર અને રાજ્યના કાયદા વિભાગ દ્વારા આ બિલ અંગે અગાઉ જિલ્લા કક્ષાએ અભિપ્રાયો મેળવવામાં આવ્યા હતા. જિલ્લા કલેક્ટર (Collector) અને સંબંધિત મામલતદારો (Mamlatdars) દ્વારા અગાઉ જે રિપોર્ટ તૈયાર કરાયો હતો, તેમાં પણ સ્થાનિક સ્તરે વિરોધ હોવાનું નોંધાયું હતું. જોકે, સરકાર આ બિલને રાષ્ટ્રીય એકતા માટે જરૂરી ગણાવી રહી છે.

કાયદા વિભાગ દ્વારા બિલના ડ્રાફ્ટમાં સુધારાની પ્રક્રિયા તેજ કરવામાં આવી છે.

નર્મદા પોલીસ દ્વારા સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા સૂચના અપાઈ છે.

આદિવાસી વિકાસ વિભાગ દ્વારા બિલની અસરો અંગે આંતરિક સર્વે હાથ ધરાયો છે.

નાગરિકો અને પરંપરાગત કાયદાઓ પર પ્રહાર

સામાન્ય આદિવાસી નાગરિકો માટે લીવ-ઈન રિલેશનશિપની નોંધણી કે છૂટાછેડા માટે કોર્ટના ધક્કા ખાવા એ તેમની સામાજિક વ્યવસ્થાથી વિપરીત છે. યુસીસી આદિવાસી વિરોધ ગુજરાત ૨૦૨૬ નો મુખ્ય મુદ્દો એ જ છે કે આદિવાસીઓમાં 'પંચ' દ્વારા જે સામાજિક ઉકેલ લાવવામાં આવે છે, તે વ્યવસ્થા ભાંગી પડશે. આનાથી સામાન્ય લોકોએ વકીલો અને કોર્ટ-કચેરી પાછળ ખર્ચ કરવો પડશે જે તેમની આર્થિક સ્થિતિને નુકસાન પહોંચાડશે.

લગ્ન અને છૂટાછેડાની પ્રક્રિયા જટિલ બનવાની ભીતિ.

લીવ-ઈન રિલેશનશિપની નોંધણીના નામે વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા પર અંકુશ.

વારસાઈ હક્કોમાં બદલાવ આવવાથી જમીન સંબંધિત વિવાદો વધવાની શક્યતા.

નર્મદા અને દક્ષિણ ગુજરાતમાં જળવાતી વિવિધતાનો ઇતિહાસ

નર્મદા જિલ્લો ઐતિહાસિક રીતે આદિવાસી આંદોલનોનું કેન્દ્ર રહ્યો છે. ભૂતકાળમાં પણ જંગલ જમીન અધિકાર હોય કે પેસા એક્ટ (PESA) ના અમલીકરણનો પ્રશ્ન, અહીંની પ્રજાએ હંમેશા પોતાના મૂળભૂત અધિકારો માટે લડત આપી છે. બંધારણ સભામાં પણ જયપાલ સિંહ મુંડા જેવા નેતાઓએ આદિવાસીઓના આગવા કાયદાની રક્ષા માટે વકીલાત કરી હતી.

આદિવાસી સમુદાયોના વ્યક્તિગત કાયદાઓને ૧૯૫૦થી બંધારણીય રક્ષણ મળેલું છે.

ભૂતકાળમાં પણ સમાન ધારાના પ્રયાસો સામે દક્ષિણ ગુજરાતમાં ઉગ્ર આંદોલનો થયા છે.

હાઈપરલોકલ વિગતો: સાગબારા અને ગરુડેશ્વરની સ્થિતિ

નર્મદા જિલ્લાના સાગબારા અને ગરુડેશ્વર તાલુકાના અંતરિયાળ ગામોમાં લોકો યુસીસી શબ્દથી કદાચ અજાણ હોય, પણ 'એક સરખો કાયદો' આવવાથી તેમની લગ્ન પદ્ધતિ બદલાઈ જશે એ વાતથી તેઓ ચિંતિત છે. ચૈતર વસાવાએ આ મુદ્દે ગ્રામ સભાઓ યોજીને લોકોને જાગૃત કરવાનું શરૂ કર્યું છે.

સાગબારાના પહાડી વિસ્તારોમાં પરંપરાગત લગ્ન વિધિ પર જોખમની ચર્ચા.

ગરુડેશ્વરના આદિવાસી પટ્ટામાં સામાજિક આગેવાનોની ગુપ્ત બેઠકોનો દોર.

નાગરિકો માટે સલાહ અને માર્ગદર્શિકા

જે નાગરિકો આ બિલ અંગે વધુ માહિતી મેળવવા માંગતા હોય, તેમણે કાયદાકીય નિષ્ણાતો અથવા આદિવાસી સલાહકાર સમિતિ (TAC) ના સભ્યોનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. કોઈપણ પ્રકારની અફવાઓમાં આવ્યા વગર લોકશાહી ઢબે પોતાનો વિરોધ નોંધાવવા માટે ગ્રામ સભાના ઠરાવો એક સશક્ત માધ્યમ છે.

બિલના ડ્રાફ્ટનો અભ્યાસ કરી વાંધા-સૂચનો રાજ્યપાલશ્રીને મોકલી શકાય છે.

સામાજિક એકતા જાળવી રાખવા માટે અફવાઓથી દૂર રહેવું અનિવાર્ય છે.

યુસીસી આદિવાસી વિરોધ ગુજરાત ૨૦૨૬ એ માત્ર એક રાજકીય નિવેદન નથી, પણ ગુજરાતના આદિવાસીઓના અસ્તિત્વની લડાઈ છે. ચૈતર વસાવા જેવા નેતાઓ જ્યારે આ મુદ્દે અવાજ ઉઠાવે છે, ત્યારે તે સાબિત કરે છે કે ગુજરાતની 'વિવિધતામાં એકતા' જ તેની સાચી તાકાત છે. આવનારા દિવસોમાં નર્મદા સહિત સમગ્ર આદિવાસી પટ્ટામાં આ મુદ્દો કેવું સ્વરૂપ લે છે, તેના પર સૌની નજર રહેશે.