સંખેડા, જે 1963 પહેલાં નગરપાલિકા તરીકે અસ્તિત્વમાં હતી, તે 1975 આસપાસ રાજકીય કુટનીતિને કારણે ગ્રામ પંચાયતમાં રૂપાંતરિત થઈ. હાલમાં તાલુકા અને ગ્રામ પંચાયત તરીકે ઓળખાતા સંખેડાની વસ્તી જોતાં નગરપાલિકા પુનર્જીવિત કરવાથી આજુબાજુના ગામોનો વિકાસ થઈ શકે. ટ્રાઇબલ વિસ્તારમાં આવતા આ વિસ્તારમાં સરકારી ગ્રાન્ટ અને વિકાસની મલાઈ ચાટવા રાજનેતાઓ અને સરપંચો પ્રયત્નો કરતા નથી. સ્થાનિકોમાં ચર્ચા છે કે વર્ચસ્વ જાળવવા તેઓ વિકાસ અટકાવે છે. કેમ કે નગરપાલિકા બનવાથી તાલુકાના તમામ પાસાઓમાં પ્રગતિ થઈ શકે.
સંખેડાની ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ
સંખેડા 1963માં પંચાયત રાજ આવ્યા પહેલાંથી નગરપાલિકા તરીકે કાર્યરત હતી. 1975 આસપાસ ચાણક્ય નીતિ જેવી કુટનીતિને કારણે તેને ગ્રામ પંચાયતમાં ફેરવી દેવાઈ. હાલમાં તે તાલુકા અને ગ્રામ પંચાયત તરીકે ઓળખાય છે. સ્થાનિકોનું કહેવું છે કે વસ્તીના હાલના ધોરણે નગરપાલિકા પુનર્જીવિત કરવી જરૂરી છે. આશરે 15,000થી વધુ વસ્તી ધરાવતા સંખેડામાં નગરપાલિકા બનવાથી આજુબાજુના ગામોને પણ લાભ મળે. પરંતુ રાજકીય ડખા અને ગ્રાન્ટની લાલચમાં તે અટકી પડી છે.
ટ્રાઇબલ વિસ્તારમાં વિકાસની અડચણો
સંખેડા ટ્રાઇબલ વિસ્તારમાં આવે છે, જ્યાં વિકાસની તકો વધારે છે. સરકારે બંધ પડેલી નગરપાલિકાને પુનર્જીવિત કરી તાલુકાના વિકાસને વેગ આપવો જોઈએ. સ્થાનિક વડીલો કહે છે કે નગરપાલિકા બનવાથી રોડ, પાણી, શિક્ષણ અને આરોગ્ય જેવી સુવિધાઓમાં સુધારો થશે. પરંતુ પૂર્વ અને હાલના સરપંચો તેમજ રાજનેતાઓ વર્ચસ્વ જાળવવા પ્રયત્નો કરતા નથી. ગુજરાતમાં આવા કિસ્સાઓમાં 20% વિસ્તારો વિકાસથી વંચિત રહે છે, જેમાં રાજકીય પ્રપંચ મુખ્ય કારણ છે.
રાજકીય પ્રપંચ અને સ્થાનિક ચર્ચા
સંખેડા નગરમાં ચર્ચા છે કે રાજનેતાઓ અને સરપંચો નગરપાલિકા બનવા દેતા નથી, કારણ કે તેમાંથી તેમનું વર્ચસ્વ ઘટે. વર્ષોથી ચાલતા પ્રપંચને કારણે વિકાસ પાછળ રહી ગયો છે. એક સ્થાનિક આગેવાને કહ્યું, "ગામના વિકાસને બદલે પોતાની સત્તા જાળવવા તેઓ દિવસરાત પ્રયાસ કરે છે." ગુજરાત સરકારે ટ્રાઇબલ વિસ્તારના વિકાસ માટે નગરપાલિકા પુનર્જીવિત કરવી જોઈએ, જેથી તાલુકાના તમામ પાસાઓમાં પ્રગતિ થાય.
ભવિષ્યની શક્યતાઓ અને અપીલ
સંખેડાને નગરપાલિકા બનાવવાથી આજુબાજુના ગામોને પણ લાભ મળશે. સરકારને અપીલ છે કે ટ્રાઇબલ વિસ્તારના વિકાસને ધ્યાને લઈ પુનર્જીવન કરે. આમ કરવાથી ગુજરાતના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વિકાસનું નવું મોડેલ ઊભું થશે. સ્થાનિકોનું કહેવું છે કે રાજકીય અડચણોને દૂર કરી વિકાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો.


