બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી 2025 નજીક આવી રહી છે, અને રાજકીય પક્ષો પોતાની રણનીતિ ઘડી રહ્યા છે. કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીએ બિહારના દરભંગામાં પછાત વર્ગ, દલિત અને લઘુમતી સમુદાયો સાથે સંવાદ કરીને પોતાની ચૂંટણી રણનીતિનો પાયો મજબૂત કર્યો. પરંતુ વહીવટીતંત્રના અવરોધો અને કેસો વચ્ચે તેમનો આ પ્રયાસ ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
રાહુલ ગાંધીનો દરભંગા પ્રયાસ
રાહુલ ગાંધીએ 15 મે 2025ના રોજ દરભંગામાં આંબેડકર છાત્રાલયમાં વિદ્યાર્થીઓ સાથે ‘શિક્ષણ અને ન્યાય’ પર સંવાદનું આયોજન કર્યું હતું. વહીવટીતંત્રે પરવાનગી ન આપી, પરંતુ રાહુલ ત્રણ કિલોમીટર ચાલીને સ્થળે પહોંચ્યા. તેમણે પછાત અને દલિત વિદ્યાર્થીઓ સાથે વાતચીત કરી, જેનાથી યુવા વર્ગમાં કોંગ્રેસ પ્રત્યે રુચિ વધી. આ ઘટના બિહાર ચૂંટણી 2025 માટે કોંગ્રેસની સક્રિયતા દર્શાવે છે.
કોંગ્રેસની રાજ્યવ્યાપી યોજના
કોંગ્રેસે બિહારના 75 જિલ્લાઓમાં સમાન કાર્યક્રમોનું આયોજન કર્યું હતું. જોકે, ઘણી જગ્યાએ પરવાનગી ન મળી, તેમ છતાં 45થી વધુ સ્થળોએ સફળતા મળી. આ કાર્યક્રમો દ્વારા કોંગ્રેસે પછાત વર્ગ અને લઘુમતીઓને જોડવાનો પ્રયાસ કર્યો. રાહુલે પટનામાં ‘ફૂલે’ ફિલ્મનું સ્ક્રીનિંગ પણ કર્યું, જે સામાજિક ન્યાયના મુદ્દાને ઉજાગર કરે છે.
પછાત વર્ગની વોટ બેંક
બિહારમાં અત્યંત પછાત વર્ગ (EBC) 36.1% વસ્તી ધરાવે છે, જે રાજકીય રીતે મહત્વની વોટ બેંક છે. રાહુલ ગાંધીએ આ વર્ગને આકર્ષવા માટે જાતિ સર્વેક્ષણ અને અનામતના મુદ્દાને ઉઠાવ્યા. EBC હાલમાં RJD અને JDU વચ્ચે વહેંચાયેલ છે, પરંતુ કોંગ્રેસ આ વોટ બેંકમાં પ્રવેશવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
કર્પૂરી ઠાકુરની વારસો
કર્પૂરી ઠાકુર બિહારના EBC નેતા હતા, જેમણે 1970ના દાયકામાં પછાત વર્ગો માટે અનામતની હિમાયત કરી. તેમની મુંગેરીલાલ કમિશનની ભલામણો બિહારના રાજકારણને બદલી નાખી. કોંગ્રેસ હવે આ વારસાને ઉજાગર કરીને EBC ને આકર્ષવાનો પ્રયાસ કરે છે.
રાહુલનું જાતિ ગણતરીનું એજન્ડા
રાહુલ ગાંધી લાંબા સમયથી જાતિ ગણતરીની માંગ કરે છે. મોદી સરકારે આગામી વસ્તી ગણતરીમાં જાતિ ગણતરીની જાહેરાત કરી, જેને રાહુલ પોતાની જીત ગણાવે છે. આ મુદ્દો બિહાર ચૂંટણી 2025માં કોંગ્રેસની રણનીતિનો મુખ્ય ભાગ છે.
RJD અને JDU સાથે સ્પર્ધા
બિહારમાં RJD અને JDU ની મજબૂત હાજરી છે, પરંતુ કોંગ્રેસ હવે પોતાની સ્વતંત્ર ઓળખ બનાવવા માંગે છે. RJD ના MY સમીકરણ અને JDU ના EBC ફોકસ વચ્ચે કોંગ્રેસ દલિત અને EBC ને એક કરવાની રણનીતિ અપનાવે છે.
બિહારનું જાતિગત રાજકારણ
બિહારનું રાજકારણ જાતિ પર આધારિત છે. EBC, OBC (27.12%), અને SC (20%) ની વસ્તી ચૂંટણી પરિણામો નક્કી કરે છે. કોંગ્રેસ આ જાતિઓને એક કરીને મજબૂત વોટ બેંક બનાવવા માંગે છે.
ભાજપની પડકારો
ભાજપ પણ EBC અને હિન્દુત્વના મિશ્રણથી બિહારમાં પોતાની પકડ મજબૂત કરે છે. કર્પૂરી ઠાકુરને ભારત રત્ન આપીને ભાજપે EBC ને આકર્ષવાનો પ્રયાસ કર્યો. કોંગ્રેસને આ પડકારનો સામનો કરવો પડશે.
ભવિષ્યની શક્યતાઓ
બિહાર ચૂંટણી 2025માં કોંગ્રેસની સફળતા રાહુલ ગાંધીની રણનીતિ અને EBC-દલિત વોટ બેંક પર નિર્ભર છે. જો કોંગ્રેસ આ વર્ગોને જોડવામાં સફળ થશે, તો તે બિહારમાં નવી રાજકીય શક્તિ બની શકે છે.
બિહાર ચૂંટણી 2025 કોંગ્રેસ માટે મહત્વની તક છે. રાહુલ ગાંધીની પછાત વર્ગ અને દલિત વોટ બેંક રણનીતિ, જાતિ ગણતરીની માંગ અને સામાજિક ન્યાયના મુદ્દાઓ કોંગ્રેસને નવી ઓળખ આપી શકે છે.
