ભારતના ઇતિહાસમાં, એક વ્યક્તિની ભૂખ હડતાળે દેશનો નકશો બદલી નાખ્યો હતો. 1952માં, પોટ્ટી શ્રીરામુલુએ તેલુગુ ભાષીઓ માટે અલગ રાજ્યની માંગ સાથે 58 દિવસ સુધી ઉપવાસ કર્યા હતા. તેમની આત્મહત્યા ગાંધીવાદી આંદોલનનું પ્રતિક બની અને તત્કાલીન પ્રધાનમંત્રી જવાહરલાલ નેહરુને આંધ્ર રાજ્યની રચના કરવાની ફરજ પડી. આ ઘટનાએ ભારતમાં રાજ્યોના પુનર્ગઠનનો માર્ગ મોકળો કર્યો, જેના પરિણામે ભાષાકીય ધોરણે અનેક નવા રાજ્યો બન્યા.
આજે, પર્યાવરણ કાર્યકર્તા સોનમ વાંગચુક લદ્દાખને બંધારણની છઠ્ઠી અનુસૂચિ હેઠળ વિશેષ દરજ્જો આપવા અને લોકશાહી અધિકારોની સુરક્ષા માટે ભૂખ હડતાળ પર છે. શ્રીરામુલુના આંદોલનની જેમ, વાંગચુકનું આંદોલન પણ કેન્દ્ર સરકાર પર દબાણ લાવી રહ્યું છે. જોકે, આજના રાજકીય માહોલમાં આમરણાંત ઉપવાસની અસરકારકતા પર સવાલો ઉભા થાય છે. સરકારો હવે આવા આંદોલનોને વધુ કડકાઈથી દબાવી દે છે અથવા અવગણે છે.
શ્રીરામુલુના ઉપવાસથી ઉદ્ભવેલી હિંસા અને જનઆક્રોશે સરકારને ઝૂકવા મજબૂર કરી હતી. પરંતુ, આધુનિક ભારતમાં, મીડિયાનો પ્રસાર અને સોશિયલ મીડિયાની શક્તિ હોવા છતાં, આવા આંદોલનોને રાષ્ટ્રીય સ્તરે તેટલો ટેકો મળતો નથી. સરકારો હવે વધુ મજબૂત અને કેન્દ્રીકૃત બની છે, જેનાથી વ્યક્તિગત વિરોધની અસરકારકતા ઘટી છે.
વર્તમાન સમયમાં, સોનમ વાંગચુક જેવા કાર્યકર્તાઓ માટે પડકારો ઘણા વધારે છે. તેમને માત્ર સરકારની ઉપેક્ષાનો જ નહીં, પરંતુ જનતાના ઘટતા સમર્થનનો પણ સામનો કરવો પડે છે. આમ છતાં, શ્રીરામુલુનો વારસો દર્શાવે છે કે એક વ્યક્તિનો અડગ નિશ્ચય અને બલિદાન ઇતિહાસને બદલવાની શક્તિ ધરાવે છે. શું વાંગચુકની ભૂખ હડતાળ પણ ભારતના રાજકારણમાં પરિવર્તન લાવી શકશે, તે જોવું રહ્યું.
આમ, શ્રીરામુલુની ભૂખ હડતાળ એક ઐતિહાસિક ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે કે કેવી રીતે એક વ્યક્તિનો અહિંસક પ્રતિકાર દેશના નકશા અને રાજકીય માળખાને કાયમ માટે બદલી શકે છે. આજના સંદર્ભમાં, સોનમ વાંગચુક જેવા કાર્યકર્તાઓ માટે આ એક પ્રેરણા સ્ત્રોત છે, છતાં રાજકીય વાસ્તવિકતાઓ ઘણી બદલાઈ ગઈ છે.
